توحید افعالی؛ اثبات یگانگی خالق و نفی هرگونه فاعلیت مستقل در جهان

استاد حوزه گفت: همه افعال و پدیده‌های عالم، چه طبیعی و چه انسانی، تنها به اراده و قدرت الهی تحقق می‌یابند. در این نگاه، هیچ فاعل مستقلی وجود ندارد و سلسله علت و معلول نهایتاً به علتی می‌رسد که خود معلول هیچ چیز نیست؛ و آن علت نخستین، خداوند متعال است.

به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران/مازندران، حجت الاسلام علی گلایری پژوهشگر و استاد حوزه در گفت‌وگویی در نشست علمی با عنوان «توحید در خالقیت در عصر پست مدرن» در جمع طلاب و اساتید مدرسه علمیه فاطمه الزهرا(سلام الله علیها) قائمشهر برگزار شد به عنوان استاد داور و ارائه دهنده به بحث و بررسی موضوع مورد نظر پرداخت.

زهرا باباپور استاد حوزه علمیه در جایگاه ارائه دهنده با اشاره به باور بنیادین مسلمانان در زمینه توحید افعالی بیان کرد: توحید در خالقیت به معنای یگانه دانستن خداوند در آفرینش است. با وجود پیشرفت‌های گسترده علمی و تکنولوژیک در عصر حاضر، از جمله تولید انرژی هسته‌ای، شبیه‌سازی تولد حیوانات و دستاوردهای موشکی، پرسش اصلی این است که در دوره پست‌مدرن، اعتقاد به توحید در خالقیت چه جایگاهی دارد.

خانم باباپور با توضیح ویژگی‌های پست‌مدرنیسم، این دوره را عقل‌ستیز دانست و اصول فکری آن را شامل انکار حقیقت ثابت و واحد، اصل بی‌اصلی، تشکیک، عقل‌ستیزی و پلورالیسم معرفی کرد.

وی افزود: در پلورالیسم دینی، این مبنا وجود دارد که به تعداد هر انسان دینی مستقل وجود دارد؛ در حالی که اسلام خود را کامل‌ترین دین معرفی کرده و تنها راه هدایت و رستگاری را در آموزه‌های خویش می‌داند.

وی در پایان با نقد اندیشه پست‌مدرن یادآوری کرد: اگر اصل بر بی‌اصلی باشد، نظریه پست‌مدرن نیز نمی‌تواند اصل تلقی شود. در نگاه توحیدی، تنها خالق و آفریننده خداوند متعال است و هرگونه خالقیت استقلالی از غیر خدا نفی می‌شود.

حجةالاسلام والمسلمین گلایری، به عنوان داور این نشست، به تشریح مباحثی پیرامون «توحید افعالی» پرداخت و با اشاره به ریشه لغوی واژه «توحید» گفت: توحید مصدر باب تفعیل و به معنای یگانه دانستن است. تفاوت آن با واحد در این است که توحید فعل انسان بوده و به یگانه دانستن خداوند اطلاق می‌شود؛ از این رو کسی که به خدای واحد معتقد باشد، موحّد نامیده می‌شود.

استاد حوزه با بیان اینکه همه افعال به مشیت و اراده خداوند تحقق می‌یابند، افزود: هیچ فاعل مستقلی در جهان وجود ندارد و هر فعلی که در عالم رخ می‌دهد، چه طبیعی و چه انسانی، به اذن و قدرت الهی است.» وی به دعای هفتم صحیفه سجادیه اشاره کرد و گفت: «عباراتی چون ذلّت لقدرتک الصعاب، تسببت بلطفک الاسباب و جری بقدرتک القضاء به روشنی بیانگر نفی کامل تأثیر ذاتی از غیر خدا و اثبات فاعلیت حقیقی خداوند هستند.

وی در ادامه با تقسیم‌بندی تاریخ بشر به سه دوره سنتی، مدرن و پست‌مدرن، افزود: در دوره سنتی خداوند محور اصلی مباحث بود، در دوره مدرن علم جایگزین شد و در عصر پست‌مدرن بشر نه به خداوند تکیه دارد و نه به علم اعتماد می‌کند.

پژوهشگر حوزه در نقد دیدگاه مادی‌گرایی گفت: مادی‌گرایان معتقدند وجود اشیا تنها نتیجه تغییر و تحول ماده و انرژی است و موجودات خالق واحدی ندارند. در حالی که هر موجودی دو ویژگی دارد: نخست آنکه پیش‌تر نبوده و سپس پدید آمده، و دوم آنکه فناپذیر است و باقی نمی‌ماند.

وی در پایان با طرح برهان فلسفی علت و معلول یادآوری کرد: سلسله موجودات نمی‌تواند بدون رسیدن به علتی که خود معلول هیچ چیز نیست ادامه یابد. بنابراین نهایتاً باید به علتی مستقل و بی‌نیاز از علت دیگر رسید؛ و آن علت نخستین، همان خداوند متعال است.

انتهای پیام/

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha