به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران، به نقل از پایگاه خبری العرب و بر اساس گزارش «وضعیت جمعیت جهان ۲۰۲۶» که توسط صندوق جمعیت سازمان ملل متحد (UNFPA) منتشر شده، ۳۶.۷ درصد از جوانان تونس تمایل دارند ازدواج کرده یا زندگی مشترک را آغاز کنند. با این حال، بسیاری از آن‌ها به دلیل فشارهای بحران اقتصادی و دشواری تأمین مسکن، امکان تحقق این هدف را ندارند.

بحران اقتصادی و مسکن؛ مهم‌ترین مانع ازدواج جوانان تونس

«ریم فیاله» رئیس دفتر صندوق جمعیت سازمان ملل در تونس، در معرفی این گزارش اعلام کرد که ۲۸ درصد از پاسخ‌دهندگان، مشکلات اقتصادی و محدودیت‌های مربوط به مسکن را مهم‌ترین مانع برای تشکیل خانواده و ایجاد یک زندگی مشترک پایدار دانسته‌اند.

همچنین ۲۳.۵ درصد از شرکت‌کنندگان نیز نبود شریک زندگی مناسب را یکی دیگر از موانع اصلی ازدواج عنوان کرده‌اند.

الگوی مطلوب فرزندآوری در میان جوانان

این گزارش نشان می‌دهد که بیشتر جوانان در کشورهای عربی و بسیاری از نقاط جهان، خانواده‌ای با دو فرزند را ایده‌آل می‌دانند. در مقابل، در کشورهای غرب و مرکز آفریقا، تمایل به داشتن خانواده‌های پرجمعیت‌تر با سه تا پنج فرزند بیشتر مشاهده شده است.

به گفته مسئولان صندوق جمعیت سازمان ملل، هدف این پژوهش بررسی دیدگاه جوانان درباره اهداف زندگی، تشکیل خانواده و فرزندآوری بوده تا دولت‌ها بتوانند سیاست‌هایی متناسب با نیازها و انتظارات این نسل تدوین کنند.

توصیه سازمان ملل به دولت‌ها

در این گزارش بر ضرورت سرمایه‌گذاری بر توانمندی‌های جوانان، افزایش مشارکت آن‌ها در رشد اقتصادی، حضور مؤثرشان در فرآیند سیاست‌گذاری و ایجاد فرصت‌های برابر تأکید شده است. همچنین استفاده از داده‌های آماری و جمعیتی برای برنامه‌ریزی دقیق‌تر در حوزه جوانان، از دیگر توصیه‌های این گزارش به شمار می‌رود.

آمار ازدواج در تونس همچنان روندی نزولی دارد

به نوشته العرب، ازدواج در تونس طی سال‌های اخیر از یک مناسبت شاد اجتماعی به تصمیمی دشوار و پرهزینه تبدیل شده است. آمارهای رسمی مؤسسه ملی آمار تونس نیز این روند را تأیید می‌کند.

بر اساس بولتن آماری منتشرشده در ژوئیه ۲۰۲۵، طی سال ۲۰۲۴ تعداد ۷۰ هزار و ۹۴۲ عقد ازدواج در این کشور ثبت شده؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۳ بیش از ۷۸ هزار و ۱۱۵ مورد بوده است. این کاهش بیش از هشت هزار ازدواج تنها در یک سال، ادامه روند نزولی است که از سال ۲۰۱۵ آغاز شده است.

سه عامل اصلی کاهش ازدواج در تونس

«محمدعلی بن زینه» پژوهشگر جامعه‌شناسی، سه عامل اساسی را در کاهش نرخ ازدواج در تونس مؤثر می‌داند.

به گفته وی، نخستین عامل، تغییرات جمعیتی است؛ به‌گونه‌ای که نسل متولد دهه ۱۹۹۰ نسبت به نسل‌های قبل جمعیت کمتری دارد و همین موضوع تعداد افراد در سن ازدواج را کاهش داده است.

عامل دوم، افزایش مهاجرت جوانان است. بسیاری از جوانان تونسی برای دستیابی به آینده‌ای بهتر، مهاجرت را به ماندن در کشور ترجیح می‌دهند و همین مسئله فرصت تشکیل خانواده در داخل تونس را کاهش داده است.

اما مهم‌ترین عامل، شرایط اقتصادی است. افزایش نرخ بیکاری، گرانی مداوم کالاها، رشد هزینه‌های مسکن و دشواری ورود به بازار کار باعث شده ازدواج به پروژه‌ای پرهزینه تبدیل شود. در نتیجه، بسیاری از جوانان ترجیح می‌دهند تا رسیدن به ثبات مالی، ازدواج را به تعویق بیندازند؛ تعویقی که گاهی زمان مشخصی برای پایان آن وجود ندارد.

با وجود نگرانی‌ها، امید به آینده همچنان زنده است

گزارش صندوق جمعیت سازمان ملل نشان می‌دهد که با وجود نگرانی‌های گسترده درباره وضعیت اقتصادی، امنیتی، بهداشتی و زیست‌محیطی، بیش از نیمی از جوانان تونس همچنان نسبت به آینده خوش‌بین هستند.

بر اساس این گزارش، میزان خوش‌بینی در میان گروه‌های مختلف سنی و جنسیتی متفاوت است. مردان ۲۵ تا ۲۹ ساله پایین‌ترین سطح امیدواری را ثبت کرده‌اند؛ موضوعی که کارشناسان آن را با فشارهای ناشی از یافتن شغل و تشکیل خانواده مرتبط می‌دانند. در مقابل، دختران ۱۸ تا ۱۹ ساله بیشترین میزان خوش‌بینی را نسبت به آینده داشته‌اند.

همچنین ۶۸ درصد از جوانان تونسی اعلام کرده‌اند که نسبت به پیامدهای بحران‌های اقتصادی، تهدیدهای امنیتی، مشکلات بهداشتی و تغییرات اقلیمی احساس نگرانی می‌کنند.

نگاهی به نتایج جهانی گزارش

بر اساس این گزارش که همزمان با روز جهانی جمعیت (۱۱ ژوئیه) منتشر شده، بیش از ۱۰۹ هزار نفر از کاربران اینترنت در بازه سنی ۱۸ تا ۳۹ سال از ۷۳ کشور جهان، از جمله هشت کشور عربی شامل تونس، مصر، مراکش، عربستان سعودی، قطر، لبنان، اردن و سومالی، در این نظرسنجی شرکت کرده‌اند.

نتایج نشان می‌دهد دو سوم جوانان جهان نسبت به آینده دیدگاهی مثبت دارند. میزان خوش‌بینی در کشورهای غرب و مرکز آفریقا به ۶۲ درصد می‌رسد، در حالی که این شاخص در کشورهای عربی ۳۳ درصد و در اروپا، آمریکای شمالی و استرالیا تنها ۱۹ درصد گزارش شده است.

با این حال، مهم‌ترین دغدغه جوانان در سطح جهان، تهدیدهای امنیتی با ۵۳.۳ درصد بوده است. پس از آن، مشکلات اقتصادی با ۴۹.۹ درصد و نگرانی‌های مربوط به سلامت و محیط زیست با ۴۱.۴ درصد قرار دارند.

این گزارش در پایان تأکید می‌کند که از نگاه نسل جوان، دستیابی به ثبات مالی و برخورداری از سلامت جسمی و روانی، مهم‌ترین پیش‌نیازهای ساختن آینده و تشکیل خانواده محسوب می‌شود و نسبت به بسیاری از معیارهای سنتی، اولویت بالاتری پیدا کرده است.

آمارهای منتشرشده درباره کاهش ازدواج در تونس، تنها از یک بحران اقتصادی یا کمبود مسکن حکایت نمی‌کند؛ بلکه نشانه‌ای از تغییر تدریجی در نگرش نسل جدید نسبت به مفاهیمی مانند عشق، ازدواج، خانواده پایدار و فرزندآوری است. در چنین شرایطی، ازدواج دیگر صرفاً نقطه آغاز یک زندگی مشترک نیست، بلکه به پروژه‌ای تبدیل شده که پیش از هر چیز نیازمند امنیت شغلی، درآمد پایدار و دسترسی به مسکن مناسب است.

این تغییر نگرش محدود به تونس نیست و در بسیاری از کشورهای جهان، به‌ویژه در جوامعی که با فشارهای اقتصادی، بیکاری و افزایش هزینه‌های زندگی مواجه هستند، مشاهده می‌شود. در این فضا، جوانان بیش از آنکه تصمیم به ازدواج را بر پایه احساسات یا هنجارهای سنتی اتخاذ کنند، آن را با معیارهای اقتصادی و کیفیت زندگی می‌سنجند. نتیجه آن است که سن ازدواج افزایش می‌یابد، تشکیل خانواده به تعویق می‌افتد و تمایل به فرزندآوری نیز کاهش پیدا می‌کند.

از سوی دیگر، تحول فرهنگی نیز در این روند بی‌تأثیر نیست. مفهوم خانواده در ذهن بخشی از نسل جدید، از یک نهاد اجتماعی مبتنی بر تعهد بلندمدت، به انتخابی شخصی و وابسته به تحقق اهداف فردی تغییر یافته است. در چنین فضایی، موفقیت شغلی، استقلال مالی، پیشرفت فردی و امنیت روانی، اغلب بر ازدواج و فرزندآوری اولویت پیدا می‌کنند.

در نهایت، تجربه تونس نشان می‌دهد هرگاه ازدواج و فرزندآوری بیش از آنکه تصمیمی عاطفی و اجتماعی باشند، به محاسبه‌ای پیچیده از هزینه‌ها و ریسک‌های اقتصادی تبدیل شوند، پیامدهای آن تنها به کاهش آمار ازدواج محدود نمی‌ماند. این روند می‌تواند در بلندمدت بر ساختار جمعیتی، نرخ باروری، پایداری خانواده و حتی بازار کار و نظام رفاه اجتماعی نیز اثرگذار باشد؛ موضوعی که بسیاری از کشورها، با وجود تفاوت‌های فرهنگی، امروز با آن روبه‌رو هستند.

انتهای پیام/