به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران، در این مطالعه که بزرگ‌ترین پژوهش از نوع خود به شمار می‌رود، اطلاعات مربوط به تولد و مرگ‌ومیر کشورهای مختلف از سال ۱۸۰۰ تا ۲۰۲۰مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد روند تحول جمعیتی در کشورهای جهان و کاهش نرخ فرزندآوری، با وجود تفاوت‌های فراوان، از یک الگوی مشترک پیروی می‌کند.

به گزارش شبکه خبری السومریه، این یافته‌ها چارچوبی تازه برای درک یکی از مهم‌ترین تحولات تاریخ بشر ارائه می‌دهد؛ یعنی گذار از جوامعی که هم نرخ تولد و هم نرخ مرگ‌ومیر در آن‌ها بالا بود، به جوامعی که مردم عمر طولانی‌تری دارند و میزان فرزندآوری به شکل قابل‌توجهی کاهش یافته است.

این پژوهش که در نشریه علمی Evolutionary Human Sciences منتشر شده، نشان می‌دهد با وجود تفاوت‌های اقتصادی، فرهنگی و جغرافیایی میان کشورها، رابطه میان امید به زندگی و نرخ فرزندآوری از دو مسیر مشابه تبعیت می‌کند.

«کنجی ایتاو» پژوهشگر مرکز علوم مغز ریکن در ژاپن، در این تحقیق رابطه میان تعداد تولد به ازای هر هزار نفر و امید به زندگی هنگام تولد را بررسی کرده و به این نتیجه رسیده است که تحول جمعیتی در جهان در دو مرحله اصلی رخ می‌دهد که هر یک قوانین خاص خود را دارند.

مرحله نخست؛ کاهش تولد با افزایش امید به زندگی

این مرحله تا دهه ۱۹۵۰ میلادی در اروپا غالب بود. در آن زمان، مرگ‌ومیر کودکان بالا و نرخ فرزندآوری نیز نسبتاً زیاد بود. با افزایش امید به زندگی، خانواده‌ها به‌تدریج تعداد فرزندان خود را کاهش می‌دادند تا میان بقا و تولیدمثل تعادل برقرار شود و رشد جمعیت در سطحی پایدار باقی بماند.

مرحله دوم؛ سرمایه‌گذاری بیشتر بر هر کودک

این مرحله از حدود سال ۱۹۵۰ در اروپا آغاز شد و بسیاری از کشورهای در حال توسعه نیز امروز همین مسیر را طی می‌کنند؛ حتی برخی از آن‌ها بدون عبور از مرحله نخست وارد این الگو شده‌اند.

به گفته ایتاو، مهم‌ترین تغییر در این مرحله، تحول در نگرش خانواده‌هاست. به جای داشتن فرزندان بیشتر، خانواده‌ها ترجیح می‌دهند منابع مالی و زمانی خود را صرف آموزش، سلامت و کیفیت زندگی هر کودک کنند. هم‌زمان، درآمد سرانه نیز به‌تدریج افزایش می‌یابد.

چرا نرخ فرزندآوری کاهش پیدا می‌کند؟

برای توضیح این تغییر، «ایتاو» مدلی نظری ارائه کرده که بر پایه «موازنه میان تعداد فرزندان و سرمایه‌گذاری آموزشی» استوار است.

در جوامعی که مرگ‌ومیر کودکان بالاست، داشتن فرزندان بیشتر راهبردی منطقی برای حفظ جمعیت و اقتصاد محسوب می‌شود. اما با بهبود شرایط بهداشتی، افزایش امید به زندگی و گسترش فرصت‌های اقتصادی، سرمایه‌گذاری بر آموزش و توانمندسازی هر کودک سودمندتر از افزایش تعداد فرزندان خواهد بود.

این مدل همچنین نشان می‌دهد عواملی مانند کاهش هزینه‌های آموزش و افزایش تحرک اجتماعی نقش مهمی در سرعت گرفتن این تحول داشته‌اند.

راهکاری برای مقابله با بحران کاهش جمعیت

نتایج این پژوهش می‌تواند توضیحی برای یکی از مهم‌ترین چالش‌های کشورهای توسعه‌یافته باشد؛ یعنی کاهش مداوم نرخ فرزندآوری.

پژوهشگران تأکید می‌کنند که کاهش تولدها سرنوشتی اجتناب‌ناپذیر نیست. به اعتقاد آنان، اجرای سیاست‌هایی که هزینه‌های مالی فرزندپروری و آموزش را کاهش دهد، می‌تواند به حفظ نرخ مناسب فرزندآوری کمک کند، بدون آنکه کیفیت آموزش و سرمایه‌گذاری بر کودکان کاهش یابد.

«ایتاو» در پایان می‌گوید: «فراتر از کاربردهای عملی، این پژوهش نشان می‌دهد چگونه می‌توان با استفاده از اصول فیزیک آماری، قوانین ساده و جهانی نهفته در پیچیدگی جوامع انسانی را کشف کرد. ترکیب مفاهیم فیزیک، علوم تکاملی و جمعیت‌شناسی، دیدگاهی تازه درباره نیروهایی ارائه می‌دهد که طی ۲۰۰ سال گذشته ساختار جمعیت جهان را شکل داده‌اند و همچنان بر آینده آن تأثیر خواهند گذاشت.»

انتهای پیام/