به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران/تهران، به همت واحد پژوهش مدرسه علمیه تخصصی بانو امین(ره) نشست علمی ـ پژوهشی با موضوع «پژوهشگری در عصر دیجیتال» با حضور خانم باقری مدرس حوزه و پژوهشگر و با حضور جمعی از پژوهشگران و طلاب برگزار شد و ضمن تبریک ولادت باسعادت پیامبر اکرم(ص)، مهم‌ترین چالش‌های پژوهش در عصر دیجیتال، شیوه دسترسی به منابع علمی و ضرورت ارتقای مهارت‌های پژوهشی مورد بررسی قرار گرفت.

خانم باقری با تأکید بر اینکه مسئله امروز پژوهشگران کمبود اطلاعات نیست، بلکه حجم گسترده اطلاعات است، اظهار کرد: پژوهشگر باید بتواند از میان نتایج فراوان جست‌وجو، اطلاعات معتبر، مرتبط و قابل استناد را شناسایی کند.

وی در ادامه، منابع علمی و انواع آن تشریح و منابع به سه گروه دست اول، دست دوم و منابع مرجع تقسیم کرد و گفت: منابع دست اول مانند قرآن کریم، احادیث، نهج‌البلاغه، قوانین و داده‌های حاصل از مصاحبه‌های پژوهشی، اطلاعات اولیه را در اختیار پژوهشگر قرار می‌دهند؛ منابع دست دوم مانند مقالات، تفاسیر، پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها به تحلیل و تفسیر منابع اولیه می‌پردازند و منابع مرجع مانند دانشنامه‌ها برای دستیابی به اطلاعات مقدماتی و شناخت اولیه موضوع کاربرد دارند.

مدرس حوزه و پژوهشگر بیان کرد: همچنین بر ضرورت ارزیابی اعتبار منابع بر اساس معیارهایی مانند داوری علمی، روش‌مند بود، ارجاع‌دهی معتبر، اعتبار نویسنده و ناشر، به‌روز بودن و ارتباط با موضوع پژوهش تأکید شد. بخش دیگری از نشست به نقش منابع علمی در مراحل مختلف پژوهش اختصاص داشت.

وی گفت: بر اساس مطالب ارائه‌شده، مراجعه به منابع از مرحله انتخاب موضوع و مسئله‌یابی آغاز می‌شود و در تدوین پروپوزال و پیشینه تحقیق، جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها، نقد دیدگاه‌های پیشین و نتیجه‌گیری ادامه می‌یابد. در این نشست همچنین با اشاره به گسترش فناوری دیجیتال، دسترسی آسان‌تر به منابع و کاهش محدودیت‌های جغرافیایی از مهم‌ترین مزایای عصر دیجیتال عنوان شد؛ در عین حال، «بمباران اطلاعاتی» و دشواری تشخیص اطلاعات معتبر از مهم‌ترین چالش‌های این فضا معرفی و برخورداری از سواد دیجیتال پژوهشی ضروری دانسته شد.

خانم باقری در ادامه، موتورهای جست‌وجو و پایگاه‌های اطلاعاتی معرفی و تفاوت آنها تشریح کرد و افزود: موتورهای جست‌وجو با پیمایش، نمایه‌سازی و نمایش اطلاعات موجود در وب، امکان یافتن منابع مرتبط را فراهم می‌کنند، در حالی که پایگاه‌های اطلاعاتی معمولاً منابع تخصصی را بر اساس عنوان، نویسنده، موضوع، کلیدواژه، چکیده و اطلاعات استنادی سازمان‌دهی می‌کنند.

وی گفت: از جمله ابزارها و پایگاه‌های معرفی‌شده می‌توان به Google Scholar، کتابخانه دیجیتال نور، مدرسه فقاهت، نورمگز، پرتال جامع علوم انسانی، مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، مگیران و سیویلیکا اشاره کرد، همچنین اهمیت پایگاه‌های پایان‌نامه و رساله در بررسی پیشینه پژوهش، جلوگیری از تکرار تحقیقات و پیشگیری از سرقت علمی مورد تأکید قرار گرفت.

خانم باقری در بخش پایانی نشست، مدیریت منابع علمی را به عنوان یکی از مهارت‌های ضروری پژوهشگر مطرح کرد و افزود: استفاده از نرم‌افزارهایی مانند Zotero و Mendeley می‌تواند به سازمان‌دهی و بایگانی منابع، ذخیره اطلاعات کتابشناختی، مدیریت فایل‌ها و انجام ارجاع‌دهی و تهیه کتابنامه به صورت خودکار کمک کند.

گفتنی است در جمع‌بندی این نشست تأکید شد که پژوهشگر موفق در عصر دیجیتال تنها کسی نیست که بتواند اطلاعات زیادی پیدا کند، بلکه باید توانایی شناسایی، ارزیابی، سازمان‌دهی و استفاده صحیح از منابع معتبر و قابل استناد را داشته باشد. همچنین برگزاری نشست‌های تکمیلی و کارگاه عملی آموزش موتورهای جست‌وجو، پایگاه‌های اطلاعاتی و نرم‌افزارهای مدیریت منابع مورد توجه قرار گرفت.

انتهای پیام/