به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران/سمنان، سومین جلسه از دوره آموزشی ـ کارگاهی «خداشناسی فلسفی» با محوریت کتاب «توحید» اثر شهید مطهری، به همت خانم لیلا محسنیان، معاون پژوهش مدرسه علمیه تخصصی فاطمیه گرمسار، با حضور نوجوانان فعال فرهنگی گروه «ستیا» در مسجد جامع گرمسار برگزار شد.

خانم محسنیان در این جلسه با ادامه مباحث جلسات گذشته، به بررسی این پرسش پرداخت که آیا برای اثبات وجود خدا باید زمان و مکان را محدود دانست یا وجود خداوند با متناهی یا نامتناهی بودن زمان و مکان ارتباطی ندارد و مسئله ای فراتر از زمان و مکان است؟

وی با اشاره به مباحث مطرح‌شده در جلسات پیشین اظهار داشت: اگر خدا را موجودی در کنار سایر موجودات تصور کنیم، طبیعی است که بپرسیم خدا کجاست و در چه نقطه‌ای از مکان یا در کدام بخش از زمان قرار دارد؛ اما چنین پرسشی درباره خداوند اساسا؛صحیح نیست. خداوند در محدوده‌ای از مکان محصور نیست تا بتوان برای او مرزی در نظر گرفت و نسبت او با موجودات در نقطه‌ای از عالم تغییر کند.

وی برای روشن شدن این مسئله به آیات قرآن کریم اشاره کرد و گفت: قرآن کریم می‌فرماید «سوره حدید «هو ٱلْأَول وَٱلْأخر وَالظَّـاهر وَٱلْباطن و هو بِکُلِّ شَیء علِیم» و نیز «فَأَیْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ». این آیات نشان می‌دهد که خداوند را نباید در یک نقطه مکانی و زمانی خاص جست‌وجو کرد؛ بلکه نسبت وجودی او با همه عالم یکسان است و هیچ مکان یا نقطه‌ای را نمی‌توان به عنوان «محل خدا» در برابر سایر مکان‌ها در نظر گرفت.

خانم محسنیان در ادامه با طرح یک مثال تاریخی، مفهوم نادرست «نزدیک‌تر شدن مکانی به خدا» را مورد نقد قرار داد و اظهار داشت: اولین باری که شوروی‌ها گاگارین را به فضا فرستادند، در اظهاراتی گفته شد، اوبه نقطه‌ای رسید که از همه مردم به خدا نزدیک‌تر بود، برای اینکه به مرز عالم نزدیک‌تر شد! آیا چنین حرفی درست است؟! البته نه، خدایی که بخواهد در کنار عالم قرار بگیرد و میان او و عالم مرزی قرار گرفته باشد، او اصلا خدا نیست. خدا آن است که در زمین و آسمان و در میان تمام ذرات موجودات علی‌ السّویه است وَ هُوَ اللهُ فِی السَّماواتِ وَ فِی الْأَرْضِ‌، عالم محضر خداست.

وی با بیان اینکه همین مسئله درباره زمان نیز مطرح است، خاطرنشان کرد: گاهی تصور می‌شود برای اثبات خدا باید ثابت کنیم که زمان محدود و عالم دارای نقطه آغاز زمانی بوده؛ زیرا در این صورت می‌توان گفت خداوند در یک «زمان مشخص» عالم را آفریده است، در حالی که این تصور نیز ناشی از مقایسه خداوند با یک سازنده مادی است.

معاون پژوهش مدرسه علمیه تخصصی فاطمیه گرمسار ادامه داد: اگر خداوند را مانند یک بنا تصور کنیم که در یک لحظه ساختمان عالم را ساخته و پس از آن از عالم جدا شده است، آنگاه طبیعی است که بپرسیم این بنّا چه زمانی کار خود را آغاز کرده است؛ اما خداوند «بنّای عالم» به معنای یک سازنده مادی نیست، نسبت خداوند با عالم، نسبتی مستمر و وجودبخش است و وابستگی عالم به خداوند تنها به لحظه آغاز فرضی آن محدود نمی‌شود.

وی در ادامه با اشاره به مبنای مطرح‌شده در کتاب «توحید» شهید مطهری گفت: در نگاه توحیدی، خداوند «فیاض علی الطلاق» و دائماً افاضه‌کننده وجود است؛ بنابراین رابطه خدا و مخلوقات را نباید صرفاً مانند رابطه سازنده و ساخته‌شده در نظر گرفت که پس از ساختن، ارتباط خود را با سازه خویش قطع می‌کند، موجودات در اصل وجود خود وابسته به خداوند هستند و این وابستگی، حقیقتی فراتر از یک رابطه زمانی و تاریخی است.

در بخش دیگری از این جلسه، نوجوانان با طرح پرسش‌هایی درباره «آغاز عالم»، «نسبت خدا با زمان و مکان»، تصور موجودی که زمان و مکان ندارد و معنای حضور خدا در همه عالم، به گفت‌وگو پرداختند و تلاش کردند با مثال هایی از درون خود، نظیر صورت ذهنی و علم که زمان و مکان ندارد و غیر مادی هستند، با مفهوم موجود غیر زمانمند و غیر مکانمند، آشنا شوند.

این جلسه با تأکید بر ضرورت دقت در مفاهیم و اصلاح پیش‌فرض‌های ذهنی در مباحث خداشناسی به پایان رسید و نوجوانان در فضایی تعاملی و گفت‌وگومحور، آموختند که در مسائل فلسفی، گاهی پیش از جست‌وجوی پاسخ، باید از خود پرسید که آیا اساساً سؤال را درست طرح کرده‌ایم و تصور درستی از مسئله حاصل شده یا خیر.

انتهای پیام/