به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران، در یک مهمانی خانوادگی یا جمع همکاران نشسته‌ایم که ناگهان یک خبر داغ، یک عکس در فضای مجازی یا یک شایعه درباره یکی از آشنایان مطرح می‌شود. بدون اینکه از اصل ماجرا خبر داشته باشیم، موتور تحلیل‌ها روشن می‌شود! یکی حکم صادر می‌کند، دیگری نیت خوانی می‌کند و ما هم برای اینکه از بحث جا نمانیم، وارد میدان قضاوت دیگران می‌شویم. ما این کار را از سر کینه‌توزی انجام نمی‌دهیم؛ بلکه فکر می‌کنیم صرفاً در حال یک اظهارنظر ساده هستیم. اما واقعیت تلخ این است که قضاوت و پیش‌داوری درباره یک شخص، اصلاً مشخص نمی‌کند که او کیست، بلکه عیار شخصیت ما را فریاد می‌زند. انسان بااصالت و پخته می‌داند که آبرو و حریم خانواده‌اش بسیار گران‌بهاتر از آن است که با یک اظهارنظر ناآگاهانه به حراج گذاشته شود. مدیریت روان ایجاب می‌کند که با شناخت قانون بازتاب اعمال، ترمز زبانمان را بکشیم و اجازه ندهیم بومرنگ حرف‌های نسنجیده، ارکان آرامش زندگی ما را هدف بگیرد.

کَما تَدینُ تُدانُ؛ وقتی کلمات به‌سوی ما برمی‌گردند

در روان‌شناسی ارتباطات، پدیده‌ای به نام «اثر بومرنگ» وجود دارد که تأکید می‌کند انرژی کلمات و قضاوت‌های ما، در نهایت با همان شدت به زندگی خودمان برمی‌گردد. مکتب اسلام با اشراف کامل بر نظام دقیق خلقت، این قانون را به زیباترین شکل کالبدشکافی کرده است. امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) پرده از یک سنت قطعی الهی برداشته و می‌فرمایند: «وَ کَمَا تَدِینُ تُدَانُ، وَ کَمَا تَزْرَعُ تَحْصُدُ / همان گونه که جزا می‌دهی جزا داده خواهی شد، و همان چیز را که می‌کاری، درو خواهی کرد.» (خطبه ۱۵۳ نهج‌البلاغه) این قانون اخلاقی به ما هشدار می‌دهد که در نظام هستی، هیچ حرفی گم نمی‌شود. وقتی ما حریم خصوصی دیگران را با پیش‌داوری می‌شکنیم، در واقع مجوز ورود به حریم خانواده خودمان را صادر کرده‌ایم. امام صادق (علیه‌السلام) در یک هشدار بیدارکننده (تحف‌العقول، ص۸۸) این حقیقت را چنین بیان می‌فرمایند: «مَن هَتَکَ حِجابَ غَیرِهِ انْکَشَفَتْ عَوراتُ بَیتهِ / هر که پرده حرمت دیگری را بدرد، عیب‌های درون خانه او برملا شود.» کسی که به این قاعده آگاه است، برای محافظت از امنیت روانی و آبروی عزیزانش، هرگز وارد بازی شایعات نمی‌شود.

۳ گام اورژانسی برای خروج از تله پیش‌داوری

برای اینکه در دورهمی‌های حقیقی و مجازی، روان خود و خانواده‌تان را از ترکش‌های این بومرنگ خطرناک در امان نگه دارید، این تکنیک سه‌مرحله‌ای را به کار ببندید:

فیلتر طلایی شنیده‌ها (توقف چرخه دروغ):

بزرگترین عامل قضاوت دیگران، اخباری است که بدون تحقیق به دست ما می‌رسد. دفعه بعد که یک خبر ملتهب یا شایعه به شما رسید، پیش از بازگوکردن آن مکث کنید. پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) می‌فرمایند برای دروغ‌گویی فرد همین کافی است که آنچه را می‌شنود برای دیگران بیان کند (میزان‌الحکمه، جلد ۱۰، صفحه ۶۶). اگر از صحت صددرصدی موضوعی بی‌اطلاع هستید، به‌سادگی بگویید: «من در جریان نیستم» و زنجیره این آبروریزی را در همان نقطه قطع کنید.

سکوت آگاهانه در برابر جهل:

بسیاری از تنش‌ها و اختلافات فامیلی تنها به این دلیل رخ می‌دهد که افراد در موضوعاتی که تخصص و آگاهی ندارند، اظهارنظر می‌کنند. امیرالمؤمنین (ع) فرموده‌اند اگر جاهل سکوت می‌کرد، مردم با هم اختلاف نمی‌کردند (بحارالانوار، ج ۷۵، ص ۸۱). شجاعت گفتنِ «نمی‌دانم»، نشان‌دهنده ضعف نیست، بلکه نماد بالاترین سطح از اعتمادبه‌نفس و بلوغ روانی شماست.

تکنیک آینه (تغییر جایگاه):

پیش از آنکه درباره زندگی، تربیت فرزند یا پوشش کسی حکمی صادر کنید، پنج ثانیه خودتان را جای او بگذارید و قانون «کَما تَدینُ تُدانُ» را یادآوری کنید. از خود بپرسید: «آیا دوست دارم فردا در یک جمع دیگر، اعضای خانواده‌ام دقیقاً با همین ادبیات قضاوت شوند؟» این نگاه همدلانه، بلافاصله زهر کلمات را می‌گیرد و شما را از یک قاضیِ بی‌رحم، به یک انسان امن و درک‌کننده تبدیل می‌کند.

لذت آبروداری

لذت بزرگی در این خویشتن‌داری مقتدرانه نهفته است؛ اینکه بدانیم ما دستگاه کپی‌کننده شایعات و قاضی زندگی مردم نیستیم. وقتی با اراده‌ای محکم، تله قضاوت دیگران را خنثی می‌کنیم و سکوتِ باوقار را به اظهارنظرهای نسنجیده ترجیح می‌دهیم، نه‌تنها روان خودمان را از سموم کینه‌توزی پاک کرده‌ایم، بلکه دیواری از امنیت و احترام به‌دور خانواده‌مان کشیده‌ایم. عبور از خطای «پیش‌داوری»، از ما انسانی بزرگ، رازدار و قابل‌اتکا می‌سازد؛ کسی که حضورش در هر جمعی، مایه آرامش است و می‌داند که بهترین راه برای حفظ آبروی خود، پاسداری از آبروی دیگران است.

انتهای پیام/