به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران، آغاز یک زندگی مشترک شاید با عشقی آتشین رقم بخورد، اما آنچه دوام این بنا را تضمین می‌کند، هنر حفظ تعادل میان صمیمیت و مرزهای احترام است؛ مهارتی ساده و حیاتی که غفلت از آن می‌تواند عاطفه‌دارترین رابطه‌ها را نیز به فرسایش بکشاند.

زهرا قنبری، پژوهشگر خانواده و روان‌شناسی اسلامی، با اشاره به ریشه‌های اصیل ادب و احترام در فرهنگ دینی می‌گوید: «احترام تعریف بسیار ساده‌ای دارد که در کلام امام حسین (ع) نیز به زیبایی تبیین شده است. ایشان باادب‌ترین و متواضع‌ترین فرد را کسی می‌دانند که وقتی از خانه خارج می‌شود، هر فردی را که می‌بیند، از خودش برتر بداند. طبیعتاً وقتی ما کسی را برتر از خودمان ببینیم، همواره مراقب رفتار، لحن و گفتارمان خواهیم بود. در چنین حالتی حتی اگر قصد انتقاد هم داشته باشیم، طوری سخن می‌گوییم که طرف مقابل نرنجد و در عین حال، حق خودمان را نیز ضایع نمی‌کنیم.»

ترازوی احترام در خانه را به‌هم نزنید

این روانشناس درباره کاهش سطح احترام به بهانه صمیمیت هشدار می‌دهد: «متأسفانه در محیط خانواده گاهی آن‌قدر صمیمیت را بی‌قاعده بالا می‌بریم و به دنبال راحتیِ صرف هستیم که سطح احترام به شدت افت می‌کند. فراموش می‌کنیم همسر، فرزند یا والدین ما امانت‌های الهی هستند و باید بالاترین درجه تواضع و ادب را نسبت به آن‌ها داشته باشیم. واقعیت این است که یک رابطه پایدار تنها بر دو ستون محکم استوار می‌ماند: توجه و احترام. اگر این دو رکن آسیب ببینند، کل ساختار رابطه متزلزل خواهد شد.»

زندگی مشترک بر پایه‌ای متقارن شکل می‌گیرد و هرگونه عدم تعادل، نتیجه‌ای جز فرسایش ندارد، حتی افراط و تفریط در احترام! قنبری توضیح می‌دهد: «احترام یک اصل اساسی دارد و آن وجود دو ستون کاملاً هم‌اندازه و متقارن در زندگی مشترک است: احترام به خود و احترام به همسر. حتی اگر این تعادل به اندازه یک میلی‌متر به هم بخورد، خانواده آسیب می‌بیند. اگر زنی یا مردی احترام به همسر را بسیار بالا ببرد اما احترام به خود را لگدمال کند، یا برعکس، خودش را برتر ببیند و شأن همسرش را پایین بیاورد، نتیجه هر دو حالت، تزلزل قطعی زندگی است؛ چرا که زن و مرد مدیران مشترک این نهاد هستند و باید دوشادوش یکدیگر حرکت کنند.»

با ناسپاسی سفره توجه و محبت را نبندید

قدرناشناسی مانند بادی سهمگین، شعله رفتارهای خوب را خاموش می‌کند. این روانشناس اسلامی با اشاره به تمثیلی از مثنوی معنوی درباره پیامدهای قدرناشناسی یادآور می‌شود: «حضرت مولانا می‌فرماید بی‌ادب تنها نه خود را داشت بد / بلکه آتش در همه آفاق زد. ایشان بی‌ادبی را به ماجرای قوم حضرت موسی تشبیه می‌کنند که خداوند مائده آسمانی برایشان فرستاد، اما قدرناشناسی کردند و نان آسمانی قطع شد. این اتفاق دقیقاً در خانواده نیز رخ می‌دهد. بارها می‌شنویم که خانمی بعد از سال‌ها زندگی می‌گوید همسرم اوایل بسیار همراه و دست‌ودلباز بود اما چند سالی است تغییر کرده است. وقتی می‌پرسیم در روزهای اول چقدر بابت این همراهی‌ها قدردانی کردی، پاسخی ندارد. وقتی رفتار و زحمات فرد دیده نشود، انگیزه‌ای برای ادامه خدمات و توجه‌ها باقی نمی‌ماند.»

معجزه ثبت روزانه خوبی‌ها را دست‌کم نگیرید

برای تغییر زاویه دید و تقویت نگاه مثبت گام‌های کوچک و روزانه بیشترین اثر را دارند. زهرا قنبری برای تثبیت فرهنگ احترام در خانه، یک تمرین عملی پیشنهاد می‌دهد: «یکی از بهترین قواعد، قدرشناسی‌های مکتوب و روزانه است. همسران می‌توانند دفتری اختصاصی داشته باشند و هر روز صبح، ویژگی‌ها و کارهای مثبت طرف مقابل را در آن ثبت کنند. این اقدام سطح ادب و نگاه مثبت را بالا می‌برد. خداوند در سوره حمد به ما می‌آموزد که همواره با ستایش و سپاسگزاری آغاز کنیم؛ یعنی پیش از دیدن کاستی‌ها، باید چشممان به دیدن نیکی‌ها عادت کند.»

انتقاد تلخ را با فرمول دو از ده شیرین کنید

اغلب ما در روزهای دلخوری، احترام را به فراموشی می‌سپاریم و حصارها را می‌شکنیم؛ اما برای عبور از همین لحظه‌های سخت که کدورت‌ها سر باز می‌کنند، یک تکنیک طلایی به نام قاعده «۲ از ۱۰» وجود دارد که مسیر انتقاد محترمانه را هموار می‌کند.

قنبری می‌گوید:«هنر زوجین در زمان دلخوری و اختلاف مشخص می‌شود. اگر همسرتان درخواستی را به دلیل مشغله کاری پشت گوش انداخت، به جای سرزنش و التماس، ابتدا در ذهن خود ۱۰ ویژگی مثبت او را بشمارید تا آرام شوید و به خود یادآوری کنید که او تمام تلاشش را برای رفاه خانه می‌کند. سپس فقط ۲ مورد از آن خوبی‌ها را به زبان بیاورید؛ مثلاً بگویید از اینکه تمام وقتت را برای آرامش ما می‌گذاری بسیار سپاسگزارم. پس از بیان این دو نکته، خواسته خود را با احترام کامل مطرح کنید: می‌دانم سرتان شلوغ است، اما ممنون می‌شوم اگر فلان وسیله را هم در فرصت مناسب تهیه کنید. این شیوه یعنی مطرح کردن انتقاد در بستری از قدرشناسی و ادب.»

انتهای پیام/