به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران، کلید دیرتر از همیشه در قفل می‌چرخد. چند باری زنگ زده‌اید و جوابی نگرفته‌اید. تمام سناریوهای منفی ممکن را در ذهن‌تان مرور کرده‌اید و حالا که همسرتان از در وارد می‌شود، شما یک کوه آتش‌فشان آماده فوران هستید. شاید برای بسیاری از ما، این مشاجره‌ها فقط یک «اختلاف نظر» یا «جروبحث روزمره» به نظر برسد؛ اما روان‌شناسان می‌گویند پشت صحنه بخش بزرگی از این درگیری‌ها، مهمان ناخوانده‌ای به نام «اضطراب» نشسته است.

سیده سارا موسوی، کارشناس ارشد روان‌شناسی بالینی، با موشکافی این پدیده پنهان در روابط زوجین، به تشریح ریشه‌ها و پیامدهای آن می‌پردازد.

از نگرانی تا بازجویی؛ اضطراب چطور خودش را وارد زندگی مشترک می‌کند؟

این کارشناس ارشد روان‌شناسی بالینی صحبت‌های خود را این‌طور آغاز می‌کند: «گاهی در زندگی مشترک، مشکل اصلی دعوایی که بین زن و شوهر اتفاق می‌افتد نیست؛ چیزی پشت پرده آن دعوا وجود دارد که کمتر دیده می‌شود و آن چیزی نیست به‌جز اضطراب. اضطراب فقط این نیست که کسی مدام بگوید “نگرانم” یا “استرس دارم”. گاهی اضطراب خودش را در رفتارهای دیگر نشان می‌دهد؛ مثلاً در کنترل کردن زیاد، سؤال پرسیدن، حساس شدن، بدترین احتمال‌ها را در ذهنتان آوردن یا حتی زود عصبانی شدن.»

موسوی با ذکر مثالی ملموس از رفتار کنترل‌گرانه، ادامه می‌دهد: «مثلاً تصور کنید همسر شما دیرتر از زمانی که گفته بوده به خانه می‌رسد. ممکن است شما به‌خاطر اضطراب خیلی سریع، ذهنتان شروع کند به ساختن سناریو: “چرا جواب تلفنش را نمی‌دهد؟ نکند اتفاقی افتاده است؟ چرا همیشه من باید نگران باشم؟” بعد، وقتی همسرتان بالاخره به خانه می‌رسد، به‌جای اینکه اول از نگرانی خودتان صحبت کنید، ممکن است با عصبانیت بگویید: “کجا بودی؟ چرا جواب تلفنت را نمی‌دهی؟ اصلاً برات مهم نیست من چه فکری می‌کنم؟” همسر شما ممکن است وقتی فقط خستگی و سرزنش را بشنود، جواب بدهد: “باز شروع کردی! مگه بچه‌ام که هر لحظه داری سؤال و جوابم می‌کنی؟”ناگهان اضطراب یکی از زوجین به تنشی بین زوجین تبدیل می شود.»

وقتی نگرانی، لباس کنترلگری می‌پوشد

گاهی آنچه از بیرون شبیه «کنترل کردن» به نظر می‌رسد، در واقع تلاشی مضطربانه برای پیدا کردن احساس امنیت است؛ فرد مدام می‌پرسد، پیگیری می‌کند و می‌خواهد مطمئن شود همه‌چیز تحت کنترل و بی‌خطر است. این روان‌شناس درباره انگیزه پنهان پشت این رفتارها توضیح می‌دهد:«نکته جالب اینجاست که خیلی وقت‌ها پشت رفتار کنترل‌گرانه، در واقع یک نیاز به امنیت وجود دارد. ممکن است فرد واقعاً قصد کنترل همسرش را نداشته باشد؛ بلکه ذهن مضطربش مدام دنبال این است که مطمئن بشود همه‌چیز امن است. اما اگر این اضطراب مدیریت نشود، همسرِ فرد مضطرب به‌تدریج احساس می‌کند که مدام تحت نظارت است، باید توضیح بدهد و هر رفتارش ممکن است باعث نگرانی یا ناراحتی بشود و باید دائماً تأییدیه دیگران را جلب کند.»

وقتی ویروس اضطراب به جان خانواده می‌افتد

اضطرابِ درمان‌نشده هرگز در مرزهای فردی باقی نمی‌ماند، بلکه مانند یک ویروس نامرئی، فضای روانی شریک زندگی را هم درگیر می‌کند و رابطه را در یک بن‌بست فرسایشی قرار می‌دهد. موسوی با هشدار درباره این سرایت عاطفی و شکل‌گیری الگوهای رفتاری تخریب‌گر می‌گوید:

«از طرف دیگر، آن همسری که فرد مضطربی است ممکن است به‌مرور مضطرب‌تر شود و حتی همسرش را هم که شاید علائم اضطرابی ندارد، مضطرب کند. مثلاً اگر هر بار که دیر به خانه می‌رسد، مرتب به او زنگ زده شود، پیام‌های متعدد فرستاده شود و بازخواست شود، کم‌کم آن همسر از دیر رسیدن خودش می‌ترسد، از جواب دادن به تلفنش فرار می‌کند یا حتی برای جلوگیری از دعوا بعضی چیزها را پنهان می‌کند. این رفتارها هم بیشتر موجب عصبانیت می‌شود و اینجاست که یک چرخه معیوب شکل می‌گیرد؛ چرخه معیوب اضطراب، کنترل و فاصله گرفتن. در واقع اضطراب، کنترل می‌آورد؛ کنترل باعث ایجاد احساس فشار در همسر می‌شود؛ فشار باعث فاصله گرفتن و مقاومت می‌شود و همین فاصله گرفتن، دوباره باعث افزایش اضطراب فرد مضطرب می‌شود و باعث می‌شود کنترل‌هایش را در قبال همسرش بیشتر کند. این چرخه می‌تواند به‌مرور رابطه را فرسوده کند.»

اما ماجرای اضطراب در روابط زوجین به همین‌جا ختم نمی‌شود. این مهمان ناخوانده همیشه نقاب کنترل‌گری و بازخواست به چهره نمی‌زند، بلکه در بستر تعارضات و گفت‌وگوهای زناشویی، می‌تواند به اشکال پنهان دیگری نیز قد علم کند و آتش مشاجره‌ها را شعله‌ورتر سازد. در قسمت‌های بعدی این گزارش، با همراهی سیده سارا موسوی ابعاد دیگر بروز اضطراب در روابط مشترک را موشکافی خواهیم کرد و به این پرسش کلیدی پاسخ می‌دهیم که در مواجهه با این چرخه‌های فرسایشی، چه باید کرد و چگونه می‌توان آرامش را به رابطه بازگرداند.

انتهای پیام/