به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران/مازندران، سیده عطیه خاتمی ساروی، مدرس مدرسه علمیه تخصصی الزهرا (سلام‌الله‌علیها) ساری، در گفت‌وگویی به تبیین یکی از سخنان عمیق و راهبردی امام جواد علیه السلام پرداخت.

وی در ابتدای این گفت‌وگو با تسلیت این ایام به حضرت ولی‌عصر(عجل‌الله تعالی فرجه الشریف)، رهبر معظم انقلاب اسلامی و عموم شیعیان و محبان اهل‌بیت علیهم‌السلام اظهار کرد: شهادت امام جواد علیه‌السلام یادآور مظلومیت اهل‌بیت علیهم‌السلام و در عین حال یادآور گنجینه‌ای از معارف عمیق اسلامی است که می‌تواند مسیر زندگی فردی و اجتماعی انسان را روشن سازد، آموزه‌های اهل‌بیت علیهم‌السلام، به‌ویژه در چنین مناسبت‌هایی، می‌تواند راهنمایی روشن برای سبک زندگی در دنیای امروز باشد.

استاد حوزه در ادامه با اشاره به یکی از روایات مهم امام جواد علیه‌السلام گفت: آن حضرت در حدیثی کوتاه اما بسیار عمیق می‌فرمایند:« مَنِ اسْتَحْسَنَ قَبیحاً کانَ شَریکاً فیهِ»؛ یعنی هر کس کار زشتی را زیبا بپندارد، در آن گناه شریک است، این روایت در حقیقت یک اصل بنیادین اخلاقی و اجتماعی را بیان می‌کند؛ بدین معنا که انسان تنها با انجام دادن یک عمل نادرست در آن شریک نمی‌شود، بلکه گاهی رضایت قلبی و پسندیدن آن عمل نیز نوعی مشارکت در گناه به شمار می‌آید.

خانم خاتمی با اشاره به ریشه‌های قرآنی این نگاه افزود: اگر به قرآن کریم مراجعه کنیم، نمونه‌های متعددی مشاهده می‌کنیم که در آن‌ها یک جامعه به سبب رضایت به یک گناه، در مجازات آن شریک دانسته شده است، برای مثال در داستان قوم ثمود، تنها یک نفر شتر حضرت صالح علیه‌السلام را کشت، اما قرآن کریم این کار را به همه قوم نسبت می‌دهد؛ زیرا دیگران با سکوت و رضایت خود زمینه وقوع آن جنایت را فراهم کردند.

وی ادامه داد: این مسئله نشان می‌دهد که در نگاه قرآن، بی‌تفاوتی در برابر ظلم و گناه نیز می‌تواند نوعی مشارکت در آن باشد، سبک زندگی قرآنی به ما می‌آموزد که انسان مؤمن نه تنها خود مرتکب زشتی نمی‌شود، بلکه حتی در دل نیز آن را نمی‌پذیرد.

مدرس حوزه در بخش دیگری از سخنان خود به جنبه‌های روان‌شناختی این موضوع اشاره کرد و گفت: امروزه در روان‌شناسی اجتماعی نیز پدیده‌ای به نام «اثر تماشاگر» مطرح است؛ به این معنا که وقتی افراد زیادی شاهد یک خطا یا ظلم هستند، هر فرد تصور می‌کند که مسئولیت بر عهده دیگران است و در نتیجه هیچ‌کس واکنشی نشان نمی‌دهد، همین بی‌تفاوتی جمعی می‌تواند زمینه گسترش خطا و فساد را فراهم کند.

وی افزود: از سوی دیگر، هنگامی که زشتی‌ها در یک جامعه به طور مکرر تکرار شود، ممکن است به تدریج عادی‌سازی شود و حساسیت مردم نسبت به آن کاهش یابد، این همان مرحله‌ای است که امام جواد علیه‌السلام از آن به عنوان «استحسان قبیح» یاد می‌کنند؛ یعنی زمانی که زشتی دیگر زشت دیده نمی‌شود.

خانم خاتمی در ادامه با اشاره به مسئولیت اجتماعی مؤمنان در دنیای امروز تصریح کرد: پیام این روایت تنها یک توصیه اخلاقی فردی نیست، بلکه هشداری اجتماعی است، جامعه‌ای که در برابر ظلم، فساد یا تحریف حقیقت بی‌تفاوت شود، به تدریج زمینه گسترش آن‌ها را فراهم می‌کند، از این‌رو هر انسان مؤمن وظیفه دارد در حد توان خود نسبت به زشتی‌ها حساس باشد و اجازه ندهد که آن‌ها در ذهن و فرهنگ جامعه عادی جلوه داده شوند.

وی در پایان تأکید کرد: پیام ماندگار سخن امام جواد علیه‌السلام این است که اصلاح جامعه از اصلاح نگاه انسان آغاز می‌شود، اگر انسان‌ها اجازه ندهند زشتی‌ها در ذهنشان زیبا جلوه کند، بسیاری از انحرافات اجتماعی نیز مجال گسترش پیدا نخواهد کرد، به تعبیر دیگر، مرز میان «تماشاگر» و «شریک» بسیار باریک است و انسان مؤمن باید مراقب باشد حتی در دل خود نیز در کنار ظلم قرار نگیرد.

استاد حوزه در پایان با تسلیت دوباره سالروز شهادت امام جواد علیه‌السلام ابراز امیدواری کرد که جامعه اسلامی با الهام از تعالیم اهل‌بیت علیهم‌السلام، مسیر عدالت، آگاهی و مسئولیت‌پذیری را بیش از پیش دنبال کند.

انتهای پیام/