به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران/یزد، کارگاه تخصصی «روش تحلیل مضمون در پژوهش‌های کیفی» هجدهم بهمن ماه با تدریس خانم نرگس بزرگخو کارشناس مسائل پژوهشی و با حضور جمعی از اساتید و طلاب سطوح عالی حوزه، به‌ویژه طلاب رشته مشاوره، در مدرسه علمیه تخصصی حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) میبد برگزار شد.

خانم بزرگخو در این نشست علمی با تأکید بر جایگاه بنیادین تحلیل مضمون در پژوهش‌های کیفی گفت: تحلیل مضمون قلب تپنده پژوهش‌های کیفی است و این روش از کاربردی‌ترین شیوه‌های پژوهشی در علوم انسانی به شمار می‌رود که در حوزه‌های دینی، روان‌شناسی، مطالعات فرهنگی و حتی رشته‌های فنی و مهندسی نیز قابلیت استفاده دارد.

وی با تشریح مراحل شش‌گانه تحلیل مضمون، به تبیین فرآیند آشنایی با داده‌ها، کدگذاری اولیه، استخراج و نام‌گذاری مضامین و تدوین گزارش نهایی پرداخت و بر دقت و تکرارپذیری این مراحل در پژوهش‌های علمی تأکید کرد.

استاد جامعه الزهرا(س) همچنین به نقش نرم‌افزارهای پژوهش کیفی از جمله مکس‌کیودا اشاره کرد و افزود: این ابزارها صرفاً در سامان‌دهی داده‌ها و جست‌وجوی مضامین کاربرد دارند و تحلیل نهایی و داوری علمی باید توسط پژوهشگر انجام شود.

خانم بزرگخو در بخش دیگری از این نشست، ظرفیت‌های بهره‌گیری از هوش مصنوعی در پژوهش‌های کیفی را مورد بحث قرار داد و تأکید کرد: هوش مصنوعی می‌تواند در شناسایی کدهای اولیه و نظم‌دهی مفاهیم کمک‌کننده باشد، اما جایگزین تحلیل عالمانه پژوهشگر نخواهد شد.

وی در پایان با توصیه به صبر، نقدپذیری و استمرار در پژوهش خاطرنشان کرد: تحلیل مضمون فرآیندی زمان‌بر و رفت‌وبرگشتی است و پژوهشگر باید با داده‌های خود انس بگیرد تا به درک عمیق از مفاهیم دست یابد.

گفتنی است در بخش عملی کارگاه، نمونه‌هایی از پژوهش‌های طلاب مورد بررسی قرار گرفت؛ از جمله پژوهش خانم دهقانی با موضوع «نگرش قدسی به ازدواج در آیات و روایات» که مراحل کدگذاری، شکل‌گیری مضامین پایه، سازمان‌دهنده و فراگیر بر اساس داده‌های قرآنی و روایی تشریح شد.

انتهای پیام/