به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران/ هرمزگان، خانم مینا صمدی؛ معاون پژوهش مدرسه علمیه تخصصی الزهرا (سلام‌الله‌علیها) بندرعباس، در خصوص برگزاری کرسی آزاد اندیشی، بیان کرد: کرسی آزاداندیشی با موضوع «حدود اذن ولی و همسر» با حضور استاد داور خانم مریم جعفری سراجی؛ مدیر مدرسه علمیه تخصصی الزهراء(سلام الله علیها) بندرعباس، استاد مخالف خانم راضیه سلیمانی؛ استاد حوزه و دانشگاه و عضو گروه علمی این مدرسه و استاد موافق خانم آسیه گلستانی؛ استاد حوزه و دانشگاه و عضو گروه علمی این مدرسه برگزار شد.

خانم راضیه سلیمانی؛ استاد مخالف این کرسی آزاد اندیشی گفت: مفهوم «اذن همسر» در امور مختلف را نمی‌توان به صورت مطلق واجب دانست و با بررسی روایات متعدد، از جمله حدیث نقل‌شده از پیامبر اکرم‌(صلی الله علیه و آله و سلم) در وسائل‌الشیعه (جلد چهاردهم) و نظر فقهایی مانند؛ آیت الله مکارم شیرازی، نشان می دهد که بسیاری از این روایت‌ها جنبه توصیه‌ای و اخلاقی برای تحکیم روابط خانوادگی و حفظ آرامش در زندگی مشترک هستند نه الزام احکام شرعی و روایت معروف از امام صادق(علیه السلام) درباره اطاعت زن از همسر، روایت در پاسخ به پرسشی خاص و موردی بوده و نباید آن را به عنوان حکم عام بر همه زنان تعمیم داد.

وی در ادامه افزود: برخی فقها ارتباط میان «اذن» و «وجوب نفقه» را مطرح کرده‌اند؛ به این معنا که اگر زنی از نفقه صرف‌نظر کند یا توانایی تأمین نیازهای خود را داشته باشد، الزام به اخذ اذن، ممکن است منتفی گردد و در مواردی که خروج یا فعالیت زن منافاتی با حقوق همسر و زندگی مشترک نداشته باشد، نیازی به اخذ اذن دیده نمی‌شود و در خصوص روایت مربوط به زن و دیدار پدر بیمار خود، برداشت‌ها متفاوت‌اند و بیشتر جنبه تربیتی و حفظ نظم خانوادگی دارند تا الزام فقهی مطلق.

خانم آسیه گلستانی؛ استاد موافق این کرسی آزاد اندیشی، با اشاره به آیه۳۴، سوره نساء «الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَی النِّسَاءِ...»، بیان کرد: قوامیت مرد در خانواده به‌عنوان اصل تنظیم‌کننده روابط زن و شوهر، بر پایه وظیفه انفاق و مسئولیت خانوادگی مرد است و از این رو، خروج زن از منزل بدون رضایت شوهر با این نظام شرعی در تعارض قرار می‌گیرد، در عقد دائم، حق نفقه در برابر حق تمکین تعریف می‌شود و اگر زن بدون اجازه همسر از منزل خارج شود، این توازن شرعی دچار اختلال می‌گردد و زمینه تضییع حقوق طرفین را فراهم می‌کند.

وی سپس ضمن رد نظر استاد مخالف درباره استناد به ضعف سندی برخی احادیث، تأکید کرد: اجماع مشهور فقهای امامیه، دلالت بر عدم جواز خروج زن بدون اذن شوهر دارد و با اشاره به به روایات متعدد از ائمه معصومین(علیه السلام) از جمله حدیث پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) مبنی بر اینکه «زنی که بدون اجازه همسر از منزل بیرون رود، تا بازگشت مورد لعن فرشتگان است» تصریح کرد این احادیث از نظر سندی و دلالی قابل اعتمادند.

خانم آسیه گلستانی در ادامه بیان کرد: نمونه‌هایی تاریخی؛ از جمله ماجرای زنی که بدون اجازه شوهر برای دیدار پدر بیمارش نرفت و پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) او را به‌سبب اطاعت از همسر ستود و حتی بخشایش برای او و پدرش را وعده داد، نشانگر اهمیت «اولویت اطاعت از همسر در نظام خانوادگی اسلامی» است.

خانم گلستانی افزود: هرچند ممکن است برخی از این احکام در نگاه اجتماعی سخت به نظر برسند، اما فلسفه آن حفظ آرامش و انسجام در خانواده است، نه محدود کردن زن، در عین حال، موارد استثنا چون حج واجب یا شروط ضمن عقد ازدواج، می‌تواند خروج از منزل را بدون اذن همسر مجاز سازد.

خانم جعفری سراجی؛ استاد داور این کرسی آزاد اندیشی، با تبیین تمایز میان احکام شرعی و حقوقی بیان داشت: در بحث ثبت شروط ضمن عقد، وضعیت حقوقی روشن است؛ در صورتی که شرط آزادی یا اشتغال زن در ابتدای ازدواج در محضر ثبت شده باشد، مرد از نظر قانونی حق مخالفت ندارد، مگر با ارائه دلایل اثبات‌شده افزون بر این تعهدات قراردادی، دوام زندگی خانوادگی صرفاً بر پایه الزامات فقهی و حقوقی بنا نمی‌شود، بلکه نیازمند پذیرش «حقوق اخلاقی» در کنار«حقوق قانونی» است؛ اصولی که برگرفته از احترام متقابل و همکاری سازنده شکل می‌گیرند و رکن اساسی پایداری نظام خانواده هستند.

مدیر مدرسه علمیه تخصصی الزهراء(سلام الله علیها) بندرعباس، رویکرد فقهی به مسائل اجتماعی را با معرفی کتاب «اسلام و تفاوت‌های جنسیتی، اثر حسین بستان(نجفی)» تشریح کرد و با رد «نگاه جزیره‌ای یا مقایسه‌ای» که آن را شاخص تفکر فمینیستی دانست، بر اهمیت «نگاه نظام‌مند» تأکید کرد که در این نگاه، خانواده سیستمی هماهنگ است که در آن عدالت به معنای قرار گرفتن هر فرد در جایگاه شایسته متناسب با طبیعت و کارکرد منحصر به ‌فردش تعریف می‌شود، نه برابری ظاهری.

استاد داور این کرسی، با استناد به قواعد فقهی«لاضرر» و«لاحرج» تأکید کرد: در صورت بروز سختی، ضرر یا حرج برای زن ناشی از اصرار زوج، شرع و قانون از حقوق وی دفاع کرده و محدودیت ایجاد شده برداشته خواهد شد.

خانم جعفری سراجی در پایان خاطرنشان کرد: در بررسی عمیق‌تر رابطه میان حقوق شرعی و اخلاقی زنان در خانواده اسلامی تأکید می‌شود و مبنای دیدگاه اسلام در ساختار خانواده، همان نگاه نظام‌مند است که در آن زن و مرد دارای کارکردهای متمایز و تکمیل‌کننده هستند، در نهایت، باید تأکید کرد که التزام به سبک زندگی متأهلی مستلزم پذیرش تعهدات ناشی از آن است و نمی‌توان حقوق بنیادین را زیر پا گذاشت.

انتهای پیام/