به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران، حجت‌الاسلام‌ والمسلمین آرش رجبی در گفتگویی ضمن تأکید بر اهمیت و ضرورت بهره‌گیری حداکثری از ظرفیت های علوم انسانی در راستای حفظ و تقویت همبستگی اجتماعی شکل‌گرفته در شرایط جنگ تحمیلی اخیر ابراز داشت: علوم انسانی در بافت تمدن ایرانی ـ اسلامی نباید صرفاً یک رشته دانشگاهی یا یک دیسیپلین علمی تلقی شود؛ بلکه منبع تولید سرمایه اجتماعی است و می‌تواند انسجام کنونی جامعه را تحکیم بخشد، ضمن آن که باید بدانیم همین همبستگی شکل گرفته سرمایه‌ای بزرگ است که باید برای دوران پس از جنگ نیز مورد حفاظت قرار گیرد.

سه راهبرد اصلی برای تقویت همبستگی اجتماعی

وی همچنین به تبیین سه راهبرد اصلی در این باره پرداخت و گفت: راهبرد اول ناظر به روایت‌پژوهی همدلانه با رویکرد گفتمان مقاومت است. این که به‌جای روایت‌گری‌های سیاسی یا قومیتی، باید تجربه‌های مشترک زیسته مردم و نیروهای مختلف در روزهای دشوار جنگ همچون ایثار و فداکاری نیروهای مسلح، از جان‌گذشتگی ملت در مسیر تحقق آرمان‌ها، نقش‌آفرینی بانوان، مشارکت دختران و پسران، همراهی نسل‌های مختلف و همبستگی نیروهای امدادی و بیمارستانی، در قالب یک الگوی روایی ملی بازتولید شود.

معاون حوزه‌های علمیه خواهران افزود: استفاده از روش‌هایی چون تاریخ شفاهی و روان‌شناسی اجتماعی روایت‌محور می‌توانند این تجربه‌ها را از سطح حافظه فردی و شخصی به حافظه جمعی و هویتی ارتقا دهند و علوم انسانی چنین ظرفیت بزرگی را در اختیار جامعه قرار می‌دهد.

اهمیت تاب‌آوری اجتماعی برپایه مبانی تربیت دینی

حجت الاسلام و المسلمین رجبی، طراحی نظام تربیتی مبتنی بر تاب‌آوری اجتماعی را راهبرد دوم عنوان کرد و بیان داشت: در چارچوب فلسفه تربیت اسلامی می‌توان نظام آموزشی و تربیتی ویژه تاب‌آوری اجتماعی را طراحی کرد. در این مسیر، دانش‌آموختگان علوم انسانی اعم از حوزوی و دانشگاهی قادرند نقش تسهیل‌گر گفت‌وگو را میان نسل جنگ‌دیده و نسل پساجنگ ایفا کنند و مباحث مرتبط با مقاومت و تاب‌آوری را بر اساس اصول تعلیم و تربیت اسلامی، معارف دینی، حقایق قرآنی و یافته‌های روان‌شناسی مثبت‌گرا و علوم اجتماعی به نسل‌های آینده منتقل سازند.

وی ادامه داد: راهبرد سوم ناظر به بحث نقشه‌برداری از شکنندگی‌های اجتماعی با نگاه اصلاحی و ترمیمی است و این که در این راستا تلاش برای رفع گسل‌ها و کاهش آسیب‌های اجتماعی را مورد توجه قرار داد.

لزوم حفظ و تقویت سرمایه‌های اجتماعی در کشور

استاد حوزه افزود: اساساً با یک نگاه مسئولانه و اصلاحگرانه، بدون تخریب سرمایه‌های موجود، می‌توان شکاف‌های قومی و مذهبی، نارضایتی‌های نهفته و زخم‌های روحی و فکری را رصد کرد و با تکیه بر معارف دینی و ظرفیت علوم انسانی، طرح‌هایی برای ترمیم تدریجی آن‌ها ارائه داد که البته تلاش در جهت تحکیم خانواده یکی از محورهای اصلی این فرایند است.

استاد حوزه و دانشگاه همچنین ابراز داشت: همبستگی اجتماعی پس از جنگ، از طریق «روایت‌گری از پایین به بالا» شکل می‌گیرد، نه با بخشنامه‌ها و رویکردهای سازمانی، کما این که باید توجه داشت این همبستگی ماهیتی جوششی و برخاسته از متن مردم دارد و علوم انسانی متعهد، مسئول و اصلاح‌گر می‌تواند پل میان آسیب‌ها و التیام اجتماعی باشد.

نقش نخبگان در هنگامه جنگ چیست!؟

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به جایگاه نخبگان اجتماعی در شرایط جنگی و پساجنگ، رسالت آنان را کاملاً روشن و شفاف توصیف کرد و گفت: نخستین وظیفه نخبگان همان است که امام و رهبر شهیدمان آن را یک «فریضه فوری» دانسته‌اند؛ یعنی ورود جدی به عرصه جهاد تبیین. در واقع ایجاد روایت‌های درست و معنای پایدار در برابر تحریف‌های گسترده رسانه‌های معاند و جنگ روانی و شناختی دشمنان، محور اصلی این مسئولیت است.

معاون حوزه‌های علمیه خواهران همچنین افزود: نخبگان دانشگاهی، حوزوی، فرهنگی و سایر اقشار فرهیخته موظف هستند با زبان علم، معرفت، هنر، اخلاق و رسانه حقیقت دفاع مشروع و مقاومت ملی و دینی مردم را تبیین کنند، چرا که ما به شدت نیازمند این تلاش به معنای جهاد دفاع از قطع یأس و پیشگیری از ناامیدی اجتماعی هستیم که تحقق این امر می‌تواند احساس پیروزی را در میان مردم تقویت کند.

در زمینه جهاد تبیین کوتاهی نکنیم

حجت الاسلام و المسلمین رجبی در عین حال هشدار داد: هر چند که به توفیق الهی و در سایه صبر و استقامت ملت و رزمندگان تاکنون در جنگ نظامی پیروزی حاصل شده، اما کوتاهی در جهاد تبیین، جامعه را با شکست روبه‌رو خواهد کرد و لذا ما بیش از پیش نیازمند رسالت زینبی برای ماندگار کردن جهاد حسینی در این معرکه نبرد حق علیه باطل هستیم.

وی در ادامه، دومین رسالت نخبگان را «بازسازی نرم‌افزار مناطق آسیب‌دیده» دانست و خاطرنشان کرد: نخبگان باید برای جلوگیری از فرسایش سرمایه انسانی، حضوری فعال داشته باشند و الگوی بومی اقتصاد مقاومتی مردم‌پایه را ارائه دهند؛ الگویی که در آن مردم نقش‌آفرین و بازیگر اصلی باشند.

لزوم صیانت از انسجام اخلاقی در جامعه

معاون حوزه‌های علمیه خواهران همچنین سومین وظیفه نخبگان را «حفاظت از انسجام اخلاقی و دفاع هویتیِ گفت‌وگو محور» عنوان کرد و افزود: نخبگان باید مراقبت کنند که جامعه دچار قطبی‌سازی‌های مخرب نشود. البته باید توجه داشت که اختلاف نظر به خودی خود رحمت است و تضارب آراء زمینه‌ساز جوشش و آفرینش می باشد، اما روی صحبت ما ناظر به لزوم مدیریت اختلافات و پرهیز از برچسب‌زنی، تفرقه‌افکنی و قطبی‌سازی است.

استاد حوزه و دانشگاه یادآور شد: نخبه واقعی کسی است که در بحران‌ها و اختلاف‌ها اهل وحدت‌افزایی باشد و به جای تشدید شکاف‌ها، به‌دنبال تقویت ظرفیت‌های مشترک حرکت کند.

نیم نگاهی به آموزه‌های قرآنی

وی همچنین با اشاره به آموزه‌های قرآنی بیان داشت: قرآن کریم خطاب به اهل کتاب بر حرکت به‌سوی نقاط مشترک تأکید دارد و می فرماید:"تعالوا الی کلمة سواء بیننا و بینکم" توجه به این مساله از این حیث حائز اهمیت است که تمرکز صرف بر نقاط افتراق، جامعه را دچار «سرمایه‌سوزی» می‌کند و می‌تواند سرمایه‌های اجتماعی ناشی از همبستگی در دوران جنگ را نابود سازد، در حالی‌که اتحاد، امنیت و تولید سرمایه‌های جدید اجتماعی را به‌همراه دارد.

معاون حوزه‌های علمیه خواهران رسالت و وظیفه نخبگان را همراهی با مردم دانست، نه توصیه‌گری از بیرون میدان و ادامه داد: بر این اساس، نخبه کسی است که پیش‌قدم شده و مردم را راهبری می‌کند و ضمن رصد دقیق آسیب‌ها، برای ترمیم و التیام آنها نسخه‌ای بومی و عملیاتی ارائه می‌دهد.

رسالت کلیدی بانوان در شرایط جنگی

حجت‌الاسلام و المسلمین رجبی همچنین نقش بانوان را در ایجاد و حفظ سرمایه‌های اجتماعی «بی‌بدیل» خواند و گفت: زنان به دلیل محوریت در خانواده و نقش در شبکه‌سازی اجتماعی، در این روزهای جنگ حضوری پررنگ، قوی و تعیین‌کننده داشته‌اند.

وی اضافه کرد: در فضای پساجنگ نیز زنان نه در حاشیه، بلکه مدار و محور همبستگی هستند؛ از پشتیبانی‌های لجستیکی تا حوزه درمان، از فعالیت‌های رسانه‌ای تا تربیت معنوی و زمینه‌سازی حماسه‌های ایرانی و اسلامی بر پایه کرامت زن مسلمان و لذا در برهه حساس کنونی باید این سرمایه بزرگ را قدر دانست و برای تقویت آن در نقش‌آفرینی اجتماعی آینده تلاش کرد.

انتهای پیام/