به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران/تهران، سلسله نشست‌های علمی پژوهشی واحد پژوهش مدرسه علمیه تخصصی بانو امین (ره) با عنوان «خوانشی تحلیلی از مؤلفه‌های اعتقادی و اخلاقی در روایات اصول کافی» با حضور جناب آقای دکتر معارف، استاد تمام دانشکده الهیات دانشگاه تهران و سردبیر فصلنامه علمی پژوهشی «پژوهش دینی» در روز دوشنبه مورخ چهارم خرداد برگزار شد.

آقای معارف در نهمین جلسه این نشست با محوریت روایت معروف «طَلَبُ الْعِلْمِ فَرِیضَةٌ عَلَی کُلِّ مُسْلِمٍ» از پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) به بررسی ابعاد این حدیث و روایات مرتبط با وجوب تفقه در دین پرداخت.

سردبیر فصلنامه علمی پژوهشی «پژوهش دینی» با اشاره به اینکه «علم» در این روایت چه قلمرویی را شامل می‌شود و آیا این فریضه از نوع واجب تعینی است یا کفایی؟ بیان کرد: شارحان حدیث مراد از «علم» را علوم شرعی و معارف دینی دانسته‌اند و با توجه به قرینه «فریضة»، حوزه تکالیف شرعی را مد نظر قرار داده‌اند. همچنین «فریضه» بودن علم به معنای حد وسط میان افراط و تفریط تفسیر شده که علم اخلاق را نیز در بر می‌گیرد.

وی در ادامه به وجوب کفایی طلب علم اشاره کرد و گفت: لازم نیست همه مؤمنان از سرزمین خود خارج شوند، بلکه از هر گروهی تعدادی برای آموختن دین و هشدار به قوم خود بازگردند. این مطلب در روایات ذیل آیه «لَوْلَا نَفَرَ مِن کُلِّ فِرْقَةٍ مِّنْهُمْ طَائِفَةٌ...» مورد توجه قرار گرفته است. نکته مهم آنکه خود معصوم (علیه‌السلام) از این آیه وجوب کفاییِ تفقه را استفاده کرده است؛ چنانکه امام صادق (علیه‌السلام) فرمودند: «تَفَقَّهُوا فِی الدِّینِ فَإِنَّهُ مَنْ لَمْ یَتَفَقَّهْ مِنْکُمْ فِی الدِّینِ فَهُوَ أَعْرَابِیٌّ إِنَّ اللَّهَ یَقُولُ فِی کِتَابِهِ لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدِّینِ وَ لِیُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُونَ» دین خدا را بفهمید، زیرا کسی که از شما در دین تفقه نکند اعرابی است.

استاد تمام دانشکده الهیات دانشگاه تهران و سردبیر فصلنامه علمی پژوهشی «پژوهش دینی» سپس به این پرسش پرداخت که «تفقه در دین» معادل چیست و در پاسخ بیان کرد: تفقه در دین معادل علم فقه است؛ همان علمی که در حوزه‌های علمیه و نیز در دانشگاه به عنوان رشته‌ای اختصاصی جایگاه دارد.

ایشان افزود: در تعریف اصطلاحی، فقه عبارت است از دانش استنباط احکام شرعی فرعی از ادله تفصیلی (کتاب، سنت، اجماع و عقل) که حاصل آن در رساله‌های توضیح المسائل ثبت می‌شود. علم فقه در عصر امام صادق (علیه‌السلام) به معنای دین‌شناسی کامل بود؛ یعنی کسی که دارای اعتقاد صحیح، اخلاق و اعمال شایسته و نیز ارتباط با امام معصوم (علیه‌السلام) باشد.

دکتر معارف در پایان با اشاره به لوازم فقاهت، کلامی از امیرالمؤمنین (علیه السلام) در وصف عالمان نقل کرد که فرمودند: «اَلْفَقِیهُ کُلُّ اَلْفَقِیهِ مَنْ لَمْ یُقَنِّطِ اَلنَّاسَ مِنْ رَحْمَةِ اَللَّهِ وَ لَمْ یُؤْیِسْهُمْ مِنْ رَوْحِ اَللَّه» فقیه کامل، کسی است که مردم را از رحمت خداوند نومید نکند و آنان را از یاری کردن خداوند دلسرد نگرداند.

انتهای پیام/