تقابل فطرت و غریزه در آینه آموزه‌های عاشورا

مدیر حوزه‌ علمیه خواهران استان مرکزی با تأکید بر ابعاد معرفتی و تربیتی عاشورا گفت: نزاع میان فطرت و غریزه از آغاز آفرینش انسان وجود داشته و ماه محرم، جلوه روشن این تقابل و فرصتی برای انتخاب آگاهانه میان حق و باطل است.

به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران/مرکزی، حجت‌الاسلام و المسلمین درگاهی، مدیر حوزه‌ علمیه خواهران استان مرکزی روز اول محرم در نشستی با کادر مدیریت حوزه‌ علمیه خواهران استان با اشاره به ابعاد معرفتی و تربیتی عاشورا، اظهار کرد: نزاع میان فطرت و غریزه از آغاز آفرینش انسان وجود داشته و این تقابل در طول تاریخ، در عرصه فردی و اجتماعی ادامه یافته است.

وی با تبیین تفاوت «شفقت فطری» و «شفقت غریزی» افزود: شفقتی که از فطرت برمی‌خیزد، ناظر به خودِ دیگری و کرامت اوست، اما شفقت غریزی بیشتر در جهت ارضای خواسته‌های درونی انسان شکل می‌گیرد.

وی در توضیح این مطلب، به ماجرای حضرت موسی(ع) و جست‌وجوی گوسفند گمشده اشاره کرد و گفت: توجه حقیقی به مخلوق، نشانه‌ای از شفقت فطری است.

حجت‌الاسلام و المسلمین درگاهی با بیان اینکه در عالم حقیقت، بسیاری از عناوین اعتباری دنیوی جایگاهی ندارند، تصریح کرد: عناوینی مانند مسلمان، شیعه، سنی، باحجاب و بی‌حجاب، در این دنیا دارای معنا و کارکرد اجتماعی‌اند، اما در نهایتِ سیر انسان، حقیقت به دوگانه ایمان و کفر یا وجود و عدم بازمی‌گردد.

وی در ادامه با اشاره به روایتی از امام صادق(ع) درباره خلقت انسان، ملک و حیوان، گفت: انسان در میانه عقل و شهوت قرار گرفته و کمال او در آن است که بتواند بر شهوت غلبه کند و از مرتبه حیوانی عبور نماید، هر جا غریزه بر انسان حاکم شود، میل به خودخواهی، منفعت‌طلبی و حبّ نفس تقویت می‌شود؛ در حالی‌که فطرت، انسان را به سمت ایثار، گذشت و خدمت سوق می‌دهد.

مدیر حوزه‌ علمیه خواهران استان مرکزی همچنین با اشاره به تحولات دوران رنسانس و انقلاب صنعتی اظهار کرد: در بستر برخی تحولات تاریخی، اقتصاد مبتنی بر حبّ نفس و نیازهای غریزی، زمینه‌ساز شکل‌گیری جریان‌هایی مانند اومانیسم شد؛ جریانی که در عمل به خودمحوری و حذف مرجعیت وحی منتهی شد.

وی افزود: تضاد میان کلیسای منحرف‌شده و علوم در حال رشد نیز به شکل‌گیری فضایی جدید انجامید که در آن، دین برای برخی جوامع به‌عنوان مانعی در مسیر پیشرفت معرفی شد.

حجت‌الاسلام و المسلمین درگاهی با تأکید بر اینکه اسلام با سکولاریسم سازگار نیست، یادآوری کرد: نمی‌توان نظام توحیدی را پذیرفت، اما آن را تنها به حوزه فردی و «سجاده و منزل» محدود کرد.

وی افزود: بایدهای برخاسته از فطرت و بایدهای ناشی از غریزه در تعارض با یکدیگرند و همین تعارض، اساس نزاع حق و باطل در زندگی انسان را تشکیل می‌دهد.

وی ماه محرم را صحنه ظهور و بروز این نزاع دانست و گفت: قیام امام حسین(ع) جلوه روشن تقابل فطرت و غریزه و حق و باطل است. انسان باید در این ماه بیاموزد که در لشکر فطرت قرار گیرد، نه در لشکر غریزه؛ همان‌گونه که در روایات از «جنود عقل و جهل» سخن گفته شده است.

حجت الاسلام درگاهی در ادامه با بیان اینکه انسان می‌تواند غریزه را در خدمت فطرت قرار دهد، اضافه کرد: غذا خوردن، بهره‌مندی‌های مادی و حتی قدرت و مقام، اگر در مسیر خدمت، عبادت و رشد الهی قرار گیرند، از سطح غریزه عبور کرده و به ابزار کمال تبدیل می‌شوند. تشخیص این مرزها بسیار ظریف است و انسان باید همواره مراقب باشد که انگیزه‌های نفسانی را با جهت‌گیری‌های الهی خلط نکند.

حجت‌الاسلام و المسلمین درگاهی با اشاره به اینکه مردم کوفه نیز در ظاهر اهل عبادت و شریعت بودند اما به باطن حقایق توجه نداشتند، افزود: یکی از درس‌های مهم عاشورا، حساسیت نسبت به همین ظرافت‌هاست. ماه محرم، ماه توجه به تربیت نفس، بازبینی رفتار و انتخاب آگاهانه میان فطرت و غریزه است.

انتهای پیام/

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha