به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران، واقعه عاشورا در مطالعات دینی و اجتماعی تنها به عنوان یک رخداد مذهبی و تاریخی مورد بررسی قرار نمی‌گیرد بلکه به دلیل ابعاد فرهنگی، تربیتی و اجتماعی آن، همواره مورد توجه پژوهشگران بوده است. در این میان، نقش زنان حاضر در کربلا، به‌ویژه حضرت زینب(س)، یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های تداوم و انتقال پیام نهضت حسینی به شمار می‌رود و واقعیت این است که بدون حضور و کنشگری زنان، بخش مهمی از اهداف و پیام‌های عاشورا امکان ماندگاری و انتقال به نسل‌های بعد را نداشت.

زنان حاضر در کاروان کربلا نقشی فراتر از همراهی با خاندان امام حسین(ع) داشتند و در قالب روابط خانوادگی، شبکه‌ای از حمایت عاطفی و اجتماعی را شکل دادند که در حفظ انسجام کاروان و عبور از شرایط بحرانی بسیار مؤثر بود و اکنون نیز بانوان مسلمان، به‌ویژه زنان ایرانی، از شخصیت و سیره حضرت زینب(س) به عنوان الگویی برای ایستادگی، مسئولیت‌پذیری و مدیریت بحران بهره می‌گیرند.

از منظر تحلیلی، نقش حضرت زینب(س) پس از واقعه عاشورا را می‌توان مکمل نهضت امام حسین(ع) دانست. اگر قیام عاشورا در میدان نبرد شکل گرفت، تبیین اهداف و روایت صحیح آن در عرصه اجتماعی و رسانه‌ای آن دوران توسط حضرت زینب(س) و دیگر بانوان کاروان انجام شد. سخنان روشنگرانه ایشان در کوفه و شام موجب شد روایت رسمی حکومت بنی‌امیه از این واقعه با چالش مواجه شود و افکار عمومی نسبت به ابعاد واقعی حادثه آگاه گردد. از این رو بسیاری از پژوهشگران، حضرت زینب(س) را نخستین راوی و تبیین‌گر نهضت عاشورا معرفی می‌کنند.

الگوبرداری از زنان کربلا و حضرت زینب (س)

عضو هیات علمی پژوهشکده اندیشه دینی معاصر در گروه مطالعات زنان گفت: زنان مسلمان به ویژه بانوان ایرانی در زندگی خود از ایستادگی و مقاومت حضرت زینب (س) الگوبرداری کرده و درس گرفته‌اند.

هانیه علی‌اصغری افزود: زنان در کاروان کربلا نقشی فراتر از همراهی با خاندان امام حسین(ع) برعهده داشتند و در حفظ انسجام و پایداری این کاروان سهمی تعیین‌کننده ایفا کردند. در واقعه عاشورا، خانواده به عنوان یک سنگر حمایتی و عاطفی عمل می‌کرد و روابط خانوادگی در تقویت روحیه و استقامت اعضای کاروان نقشی اساسی داشت.

وی ادامه داد: امام حسین(ع) در جایگاه پدر، همسر، برادر، عمو و دایی، محور این پیوندهای عاطفی و معنوی بود و حضور ایشان چه در دوران حیات و چه پس از شهادت، تأثیری عمیق بر اعضای خانواده و یاران برجای گذاشت. در کنار ایشان، حضرت زینب(س) نیز در نقش خواهر، عمه، خاله و سرپرست خاندان، با حمایت عاطفی و مدیریت شرایط دشوار، به تکیه‌گاهی استوار برای زنان و کودکان کاروان تبدیل شد و جلوه‌ای ماندگار از نقش حمایتی خانواده در سخت‌ترین شرایط را به نمایش گذاشت.

هوش هیجانی و خویشتنداری بی‌نظیر حضرت زینب (س)

عضو هیات علمی پژوهشکده اندیشه دینی معاصر در گروه مطالعات زنان با اشاره به نقش بی‌بدیل حضرت زینب کبری(س) در واقعه عاشورا، اظهار کرد: این بانوی بزرگ اسلام در اوج مصائب و دشوارترین شرایط، نمونه‌ای برجسته از خویشتنداری، مدیریت هیجانات و مسئولیت‌پذیری را به نمایش گذاشت.

وی اضافه کرد: حضرت زینب(س) در حالی که با اندوه از دست دادن عزیزان و صحنه‌های تلخ و خشونت‌بار کربلا مواجه بود، از وظایف خود در حمایت از زنان و کودکان، ساماندهی امور اسرا و پاسداری از اهداف نهضت حسینی غافل نشد و با صبر، آگاهی و شجاعت، رسالت تاریخی خود را به بهترین شکل ایفا کرد.

علی‌اصغری ادامه داد: مشاهده شهادت عزیزان، به‌ویژه برادر بزرگوارشان امام حسین(ع)، برای حضرت زینب(س) از دشوارترین و جانکاه‌ترین تجربه‌ها بود. از آغاز روز عاشورا تا ظهر آن روز، با شهادت تدریجی یاران و نزدیکان امام، بار عاطفی و اندوه این حادثه لحظه به لحظه سنگین‌تر می‌شد؛ هر یک از عزیزانی که راهی میدان نبرد می‌شدند، دیگر بازنمی‌گشتند و داغی تازه بر مصیبت‌های خاندان اهل بیت(ع) افزوده می‌شد. اوج این اندوه نیز شهادت امام حسین(ع) بود که سنگین‌ترین مصیبت را بر دوش حضرت زینب(س) و بازماندگان کربلا گذاشت، با این حال ایشان در اوج این رنج عظیم، رسالت خود را در حفظ و انتقال پیام عاشورا فراموش نکرد.

عضو هیات علمی پژوهشکده اندیشه دینی معاصر در گروه مطالعات زنان تصریح کرد: حضرت زینب(س) با نقش‌آفرینی آگاهانه و اثرگذار خود پس از واقعه کربلا، پیام اصلی نهضت حسینی را به جامعه منتقل کرد؛ پیامی که بر پایه عزت، آزادگی و مقاومت در برابر ظلم استوار بود. ایشان با تبیین اهداف قیام عاشورا نشان داد که امام حسین(ع) آگاهانه راه شهادت را برگزیدند زیرا حاضر نبودند برای حفظ جان یا دستیابی به منافع دنیوی، تن به ذلت، سازش و بیعت با حکومت ستمگر دهند.

زنان با تاسی از حضرت زینب (س) شرایط بحرانی را مدیریت کنند

عضو هیات علمی پژوهشکده اندیشه دینی معاصر در گروه مطالعات زنان گفت: یکی از مهم‌ترین درس‌های واقعه عاشورا برای زنان امروز، حفظ آرامش و توانایی مدیریت بحران در شرایط دشوار است. زنان در نقش‌های مختلف خانوادگی و اجتماعی، اعم از مادر، همسر، دختر و فرزند، باید بتوانند در مواجهه با مشکلات اقتصادی، بیماری‌ها، رنج‌ها و حتی شرایط جنگی، خویشتنداری خود را حفظ کرده و با نگاهی عقلانی و مسئولانه به مدیریت شرایط بپردازند و حرکت به سوی راهکارهای اصلاحی و پرهیز از تصمیم‌گیری‌های هیجانی در بحران‌ها، زمینه اتخاذ تصمیم‌های درست و مؤثر را فراهم می‌کند.

وی با تأکید بر اینکه واقعه عاشورا ظرفیت‌های فراوانی برای آموزش و تربیت نسل‌های آینده دارد، گفت: انتقال پیام‌ها و آموزه‌های کربلا به کودکان و نوجوانان باید از طریق روایت‌های داستانی و شیوه‌های تربیتی متناسب با سن آنان صورت گیرد. خانواده‌ها و نظام آموزشی می‌توانند با تکیه بر مفاهیمی همچون ایثار، حق‌طلبی، مسئولیت‌پذیری و مقاومت در برابر ظلم، ارزش‌های نهضت حسینی را به نسل جدید منتقل کرده و آنان را با فرهنگ دفاع از حق و عدالت آشنا سازند.

علی‌اصغری با تأکید بر اهمیت ایجاد امنیت عاطفی برای فرزندان، گفت: یافته‌های روان‌شناسی نشان می‌دهد که انتقال ارزش‌ها و مفاهیم تربیتی زمانی اثربخش خواهد بود که در فضایی سرشار از محبت، اعتماد و احساس امنیت صورت گیرد و اگر کودکان و نوجوانان در محیطی آرام و در کنار خانواده با واقعه کربلا و پیام‌های اخلاقی و انسانی آن آشنا شوند، مفاهیمی همچون ایثار، مسئولیت‌پذیری، حق‌طلبی و مقاومت در برابر ظلم به شکل عمیق‌تری در شخصیت و نظام ارزشی آنان نهادینه خواهد شد.

عضو هیات علمی پژوهشکده اندیشه دینی معاصر در گروه مطالعات زنان با تأکید بر ضرورت الگوگیری از سیره حضرت زینب(س) در زندگی امروز، گفت: زنان در جامعه اسلامی می‌توانند با الهام از صبر، بردباری و مسئولیت‌پذیری این بانوی بزرگ، نقش مؤثرتری در تحکیم بنیان خانواده ایفا کنند.

به گفته وی، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های رفتاری حضرت زینب(س)، توانایی شنیدن، درک کردن و همراهی با دیگران در شرایط دشوار بود؛ مهارتی که امروزه نیز در روابط خانوادگی و اجتماعی از اهمیت بالایی برخوردار است.

علی‌اصغری افزود: خوب گوش دادن به سخنان اعضای خانواده و توجه به نیازهای عاطفی آنان، از جمله مهارت‌های تربیتی و اخلاقی است که می‌تواند به تقویت همدلی، افزایش اعتماد و بهبود کیفیت روابط انسانی در خانواده و جامعه منجر شود.

بانوان عاشورایی روایتگران کربلا

عضو هیات علمی پژوهشکده اندیشه دینی معاصر در گروه مطالعات زنان تأکید کرد: حکومت بنی‌امیه با بهره‌گیری از قدرت سیاسی و ابزارهای تبلیغاتی خود تلاش داشت روایت مورد نظرش را از واقعه کربلا به جامعه تحمیل کند، اما زنان عاشورایی، به‌ویژه حضرت زینب(س)، با آگاهی، خویشتنداری و شجاعت به روایتگران اصلی این حادثه تاریخی تبدیل شدند. آنان با تبیین واقعیت‌های عاشورا و افشای ابعاد ظلمی که بر امام حسین(ع) و یارانش رفت، مانع از تحریف حقیقت شدند و نقش تعیین‌کننده‌ای در انتقال پیام نهضت حسینی به نسل‌های بعد ایفا کردند.

علی‌اصغری خاطرنشان کرد: حضرت زینب(س) و دیگر بانوان حاضر در کربلا، فراتر از نقش‌های فردی و خانوادگی، تأثیرات عمیقی بر تحولات اجتماعی و فرهنگی پس از عاشورا بر جای گذاشتند. آنان با پایبندی به آرمان‌های نهضت حسینی و وفاداری به عهد و بیعت خود با امام زمانشان، الگویی برجسته از تعهد، مسئولیت‌پذیری و اعتماد را به نمایش گذاشتند. این زنان با ایستادگی در برابر فشارها و سختی‌ها و با روایت صادقانه وقایع کربلا، نقش مهمی در شکل‌گیری اعتماد عمومی و حفظ سرمایه اجتماعی جامعه اسلامی ایفا کردند.

انتهای پیام/