به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی کوثر در تهران، چهارمین نشست سیر مطالعاتی آثار شهید مطهری با محوریت فصل سوم کتاب «بیست گفتار» با عنوان «مبانی اولیه حقوق از نظر اسلام»، به صورت مجازی در پیام‌رسان بله با حضور اعضای سیر مطالعاتی برگزار شد.

خانم خانی گفت: بر خلاف مکاتب مادی که حقوق را امور اعتباری محض، قراردادی یا ناشی از غلبه و زور می‌دانند، مذهب تشیع و مکتب عدلیه معتقد است که حقوق اسلامی ریشه در حقیقت آفرینش، قوانین تکوینی و حکمت الهی دارد و دستورهای خداوند تابع مصالح، مفاسد و استحقاق‌های واقعی هستند.

وی در تشریح علاقه غایی و فاعلی میان حق و ذی‌حق بیان کرد: در جهان‌بینی توحیدی، میان انسان و مواهب طبیعت یک «علاقه غایی» برقرار است؛ به این معنا که تدبیر الهی مواهب را برای رشد و کمال انسان خلق کرده («خلق لکم ما فی الارض جمیعاً») و این پیوند، موجد «حق بالقوه» اولیه برای تمام آحاد بشری است؛ همچنین «علاقه فاعلی» نیز ناشی از کار، تلاش و فعالیت انسان بر روی اشیاء بوده که موجب فعلیت یافتن و ملکیت عینی می‌گردد.

معاون پژوهش مدرسه علمیه تخصصی فاطمیه پاکدشت با اشاره به دو مرحله‌ای بودن حقوق انسان و اصل تلازم حق و تکلیف اضافه کرد: انسان به دلیل برخورداری از عقل و اختیار، حقوقش دو مرحله‌ای است و استیفای حق بالفعل تنها در سایه عمل به تکلیف میسر می‌شود؛ چنان‌که طبق آیه «استعمرکم فیها»، حق انسان بر زمین مشروط به انجام تکلیفِ آبادانی آن است و امیرالمؤمنین (ع) نیز بر تلازم همیشگی حق و تکلیف تأکید فرموده‌اند، البته ضعفا و معلولان به حکم آیه «و فی اموالهم حق معلوم للسائل و المحروم» از تکلیف معاف بوده اما حق بالقوه آنان از بیت‌المال محفوظ است.

وی در پایان با تبیین ابعاد حقوق اجتماع، حیوان و همسفر افزود: در نظام حقوقی اسلام، اجتماع دارای شخصیت حقوقی است و منافع فردی نباید به سلامت جامعه آسیب بزند؛ همچنین آموزه‌های اسلامی بر رعایت حقوق حیوانات و حتی «حق همسفر» تأکید ورزیده است و حضرت علی (ع) تجسم کامل و منشور عینی پاسداری از حقوق عامه و برپایی دادگری در تاریخ بشریت به شمار می‌روند.

انتهای پیام/