بررسی میراث سه‌گانه فلسفی در آثار علامه طباطبایی؛ از ابن‌سینا و سهروردی تا ملاصدرا

کوثر/ دوازدهمین ویژه‌برنامه بزرگداشت علامه طباطبایی با عنوان «نماد عقلانیت و معنویت» با محوریت بررسی میراث فلسفی سه‌گانه در آثار علامه طباطبایی، به همت حوزه‌های علمیه رفیعه‌المصطفی(ص)، فاطمیه و امام حسن عسکری(ع) و مؤسسه تخصصی اسرای تهران برگزار شد.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی کوثر در تهران، دوازدهمین ویژه‌برنامه بزرگداشت علامه طباطبایی با عنوان «نماد عقلانیت و معنویت» با محوریت بررسی میراث فلسفی سه‌گانه در آثار علامه طباطبایی، به همت حوزه‌های علمیه رفیعه‌المصطفی(ص)، فاطمیه و امام حسن عسکری(ع) و مؤسسه تخصصی اسرای تهران روز شنبه ۲۳ آبان‌ماه ۱۴۰۵ برگزار شد و در آن، نسبت اندیشه فلسفی علامه طباطبایی با سه جریان مهم فلسفه اسلامی، یعنی فلسفه مشاء، حکمت اشراق و حکمت متعالیه، با حضور استادان و پژوهشگران حوزه فلسفه اسلامی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت.

حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر عسکر دیرباز، عضو هیئت علمی دانشگاه قم و عضو مجلس خبرگان رهبری، در بخش نخست نشست، در ارائه‌ای با موضوع «علامه و فلسفه مشاء»، به بررسی نسبت مبانی فلسفی علامه طباطبایی با اندیشه ابن‌سینا پرداخت.

وی با اشاره به برخی وجوه اشتراک اندیشه علامه با فلسفه مشاء، به‌ویژه در مباحث مربوط به حرکت جوهری و تحلیل اقسام وجود، بر نقش مباحث ابن‌سینایی در شکل‌گیری و تبیین برخی دیدگاه‌های علامه تأکید کرد.

حجت‌الاسلام والمسلمین دیرباز، همچنین با معرفی کتاب ارزشمند «شمس الوحی» اثر آیت‌الله جوادی آملی، این اثر را از منابع جامع برای شناخت ابعاد اندیشه علامه طباطبایی دانست. از دیگر محورهای مهم این ارائه، تبیین تفاوت میان طریقیت و موضوعیت روش فلسفی بود. دکتر دیرباز با تأکید بر اینکه بهره‌گیری علامه از روش استدلالی فلسفه مشاء جنبه طریقیت دارد، نه موضوعیت، توضیح داد که این روش ابزاری برای دستیابی به مباحث و نتایج فلسفی است؛ درحالی‌که روش کشف و شهود، به دلیل ویژگی‌های شخصی و غیرقابل‌تعمیم آن، نمی‌تواند به‌عنوان روشی عام برای استناد و توسعه مباحث فلسفی تلقی شود.

دکتر محمد اکوان، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی و استاد تمام دانشگاه، در ادامه در ارائه‌ای با موضوع «علامه و فلسفه اشراق»، به بررسی نسبت اندیشه علامه طباطبایی با مبانی حکمت اشراق سهروردی پرداخت. وی در مقدمه، با طرح نسبت میان شهود اشراقی و مفاهیم علم حصولی و علم حضوری، به تبیین چگونگی گذار از معرفت حضوری به گزاره‌های معرفتی پرداخت و سپس وجوه اشتراک و افتراق اندیشه علامه طباطبایی و سهروردی را بررسی کرد.

آقای اکوان گفت:از جمله محورهای مهم این ارائه، بررسی نسبت دیدگاه‌های علامه با سهروردی در مباحثی همچون رئالیسم مطابقت‌محور، نظریه اعتباریات و مسئله تأویل بود. در این تحلیل، ضمن تبیین امتداد برخی مبانی اشراقی در اندیشه علامه، بر تفاوت‌های بنیادین این دو متفکر در برخی مسائل مهم فلسفی نیز تأکید شد.

حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر محمدباقر نائیجی، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی و مدیر حوزه علمیه امام حسن عسکری(ع) هروی، نیز در بخش سوم نشست، با موضوع «علامه و فلسفه صدرا» به بررسی جایگاه علامه طباطبایی در امتداد سنت حکمت متعالیه پرداخت و ابعاد نسبت اندیشه وی با فلسفه ملاصدرا را مورد توجه قرار داد.

دبیر نشست در جمع‌بندی، بر این نکته تأکید کرد: علامه طباطبایی را باید فیلسوفی نوصدرایی با هویت و رویکردی مستقل دانست؛ متفکری که ضمن بهره‌گیری از میراث فلسفی ابن‌سینا، سهروردی و ملاصدرا، به بازخوانی، نقد و توسعه این سنت‌ها پرداخته است و بر اساس مباحث مطرح‌شده، روش فلسفی علامه در مقام استدلال، بر عقلانیت و برهان استوار است؛ اما از حیث مبانی و محتوای فلسفی، وی از ظرفیت‌های هر سه سنت فلسفی بهره گرفته است. ازاین‌رو، نسبت علامه با سهروردی و ملاصدرا را نمی‌توان صرفاً در چارچوب پیروی یا تداوم یک‌سویه تحلیل کرد؛ بلکه باید آن را در بستر تعامل انتقادی، گزینش مبانی و بازسازی خلاقانه میراث فلسفی فهم کرد. همچنین در این نشست، احیا، نقد و توسعه حکمت متعالیه در منظومه فکری علامه طباطبایی به‌عنوان یکی از وجوه برجسته نوآوری فلسفی ایشان مورد تأکید قرار گرفت.

گفتنی است این برنامه در راستای تبیین جایگاه علمی و فلسفی علامه طباطبایی و بازشناسی نحوه مواجهه انتقادی و خلاقانه ایشان با میراث فلسفه اسلامی برگزار شد و فرصتی برای بررسی تطبیقی سه سنت مهم فلسفی و شناخت هویت مستقل اندیشه فلسفی علامه فراهم آورد.

انتهای پیام/

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha