به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران/مازندران، خانم مطهره فغانی لمراسکی معاون فرهنگی مدرسه علمیه قدسیه بهشهر در گفت‌وگویی با موضوع پدیده اغتشاش بیان کرد: پدیده اغتشاش در تحلیل اجتماعی، نوعی رفتار جمعی است که از منطق اصلاح، گفت‌وگو و مطالبه‌گری خارج شده و وارد حوزه تعارض هویتی می‌شود. در این وضعیت، کنش اجتماعی دیگر ناظر به تغییر یک سیاست یا اصلاح یک وضعیت مشخص نیست، بلکه معطوف به نفی کلی نظم معنابخش جامعه است، به همین دلیل، اغتشاش را نمی‌توان صرفاً واکنشی به فشارهای اقتصادی یا سیاسی دانست، بلکه باید آن را حاصل تلاقی نارضایتی‌های انباشته با بحران معنا و هویت اجتماعی تلقی کرد.

وی گفت: در چنین شرایطی، کنشگران اغتشاشگر معمولاً به‌جای طرح مطالبه روشن، به رفتارهایی روی می‌آورند که ماهیت نمادین دارند. از منظر نظریه کنش نمادین، نمادها ستون‌های هویت جمعی‌اند و حمله به آن‌ها به‌معنای حمله به پیوندهای مشترک اجتماعی است. این نوع کنش نه برای اصلاح، بلکه برای برهم‌زدن انسجام و ایجاد شکاف عمیق روانی و اجتماعی انجام می‌شود. از همین رو، نمادشکنی در اغتشاش‌ها را باید نشانه عبور از اعتراض اجتماعی به تقابل هویتی دانست.

معاون فرهنگی تأکید کرد: اغتشاش همچنین در بستر نوعی جنگ شناختی شکل می‌گیرد که در آن، ادراک جایگزین واقعیت می‌شود. در این فضا، هیجان بر عقلانیت غلبه می‌کند، مرجعیت‌های فکری و اخلاقی تضعیف می‌شوند و جامعه به دوگانه‌های ساده و تقابلی فروکاسته می‌شود، نتیجه چنین وضعیتی، ناتوانی جامعه در گفت‌وگوی درون‌زا و حل مسالمت‌آمیز تعارض‌هاست. اغتشاش در این معنا، بیش از آنکه پدیده‌ای خیابانی باشد، پدیده‌ای ذهنی و شناختی است.

خانم فغانی بیان کرد: در جوامعی که دین نقش هویت‌ساز و انسجام‌بخش دارد، نهاد دین به‌طور طبیعی در معرض این تعارض هویتی قرار می‌گیرد. دین در این جوامع صرفاً مجموعه‌ای از باورهای فردی نیست، بلکه حامل معنا، اخلاق و نظم اجتماعی است. بنابراین تقابل با دین در بستر اغتشاش، نه از سر نقد عقلانی، بلکه به‌عنوان راهبردی برای فروپاشی پیوندهای معنایی جامعه قابل تحلیل است.

وی گفت: در چنین وضعیتی، وظیفه کنشگران دینی، به‌ویژه طلاب، صرفاً دفاع واکنشی یا احساسی نیست. نقش اصلی آنان تبیین عقلانی واقعیت، بازسازی امکان گفت‌وگو و ترمیم شکاف‌های اجتماعی است. جهاد تبیین در این چارچوب، به‌معنای روشنگری اخلاقی و معرفتی است؛ تلاشی برای جداکردن نارضایتی مشروع از تخریب هویتی و بازگرداندن جامعه به ساحت عقلانیت و گفت‌وگو.

معاون فرهنگی اضافه کرد: طلبه در این میدان، پیش از آنکه سخنگوی یک جبهه باشد، باید حامل اخلاق، سعه‌صدر و انصاف باشد. دفاع از دین زمانی مؤثر است که با همدلی اجتماعی، درک ریشه‌های بحران و پرهیز از زبان تحقیر همراه شود، تنها در این صورت است که کنش دینی می‌تواند به‌جای تشدید تعارض، نقش آرام‌ساز و پیونددهنده اجتماعی ایفا کند و از تبدیل بحران اجتماعی به بحران هویتی پایدار جلوگیری نماید.

انتهای پیام/