به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران/تهران، جلسه‌ نخست از سلسله نشست‌های علمی‌ـ‌پژوهشی «خوانشی تحلیلی از مؤلفه‌های اعتقادی و اخلاقی در روایات اصول کافی» در روز دوشنبه مورخ ۱۴۰۴/۱۱/۱۳ با حضور جناب آقای دکتر مجید معارف برگزار شد.

دکتر معارف در ابتدای این نشست، آغاز این دوره از جلسات حدیث‌ پژوهی را خجسته دانستند و ضمن تبریک اعیاد و تقارن این برنامه با دهه مبارک فجر، بر اهمیت توجه روشمند به محتوای روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام تأکید کرد و هدف این سلسله نشست‌ها را بررسی تحلیلی آموزه‌های اعتقادی و اخلاقی اصول کافی عنوان کرد.

وی در ادامه با اشاره به ضرورت آشنایی مقدماتی با مؤلف کافی، به معرفی شخصیت شیخ کلینی و جایگاه کتاب کافی پرداخت و گفت: شیخ کلینی از دانشمندان برجسته نیمه دوم قرن سوم هجری است که تاریخ تولد دقیقی از او در دست نیست و دوران حیات وی با غیبت صغری امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف هم‌زمان بوده است. سال وفات وی ۳۲۹ هجری قمری ذکر شد؛ سالی که با درگذشت علی بن حسین بابویه قمی و علی بن محمد سمری، نایب چهارم امام عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف)، مقارن بوده و از سوی برخی اهل نجوم به‌ عنوان تناثرالنجوم؛سال «سقوط سنگ‌ها» توصیف شده که این تعبیر، استعاره‌ای از افول ستارگان فقاهت شیعی دانسته شده است.

دکتر معارف با اشاره به خاستگاه روستایی شیخ کلینی از منطقه کُلَین در اطراف شهر ری، بیان کرد: وی آموزش‌های ابتدایی را نزد پدر و دایی خود فراگرفت و سپس وارد حوزه‌های علمیه شد. ایشان در ادامه به ارتباط علمی شیخ کلینی با عالمانی همچون علی بن ابراهیم قمی و علی بن حسین بابویه اشاره کردند و افزودند که کلینی مطابق سنت رایج عالمان آن عصر، برای تکمیل دانش خود به شهرهایی چون نیشابور و کوفه سفر کرد.

وی افزود: بازگشت شیخ کلینی به ری هم‌زمان با گسترش گرایش مردم این شهر به تشیع بود و همین امر، ضرورت حضور یک عالم شیعی را ایجاب می‌کرد. شیخ کلینی این مسئولیت را بر عهده گرفت و بنا بر نقل نجاشی و علامه حلی، در دوران خود به‌عنوان «شیخ‌المشایخ» و مرجع بزرگ فقهی شناخته شد.

دکتر معارف در بخش دیگری از این نشست، به نامه‌ای اشاره کرد که یکی از دوستان شیخ کلینی درباره وضعیت فکری و نیازهای علمی شیعیان برای او ارسال کرده بود و گفت: شیخ کلینی در مقدمه اصول کافی به سه مسئله اساسی اشاره می‌کند: وجود تعارض و اختلاف در روایات، نبود عالمان مسلط به حدیث در همه مناطق و فقدان یک کتاب مرجع جامع. این عوامل، انگیزه اصلی شیخ کلینی برای تألیف اصول کافی عنوان شد.

وی افزود: شیخ کلینی طی بیست سال تلاش مستمر، این اثر را تدوین کرد و سپس برای عرضه علمی آن، راهی بغداد شد و کتاب خود را با شاگردان برجسته روایت کرد.

دکتر معارف در تبیین چرایی آغاز اصول کافی با کتاب العقل و الجهل، به فضای فکری قرن سوم هجری و نزاع میان معتزله عقل‌گرا و اهل حدیث ظاهرگرا اشاره کردند و گفت: با حمایت متوکل عباسی از اهل حدیث، تفکر عقلانی در جهان اهل سنت تضعیف شد و شیخ کلینی در واکنش به این شرایط، کتاب خود را با محوریت عقل آغاز کرد.

وی، در پایان با نقل حدیثی از نزول جبرئیل بر حضرت آدم علیه‌السلام و انتخاب عقل در میان عقل، حیا و دین، بر جایگاه بنیادین عقل در منظومه اعتقادی و اخلاقی اسلام تأکید کرد.

گفتنی است در این نشست ساختار کتاب کافی تشریح شد. این مجموعه روایی شامل ۳۳ کتاب است که هشت کتاب آن به مباحث اعتقادی، اخلاقی و آداب اختصاص دارد و در قرن ششم هجری توسط دانشمندان متأخر با عنوان اصول کافی نام‌گذاری شده است. این هشت کتاب عبارت‌اند از: العقل و الجهل، العلم، التوحید، الحجه، الایمان و الکفر، الدعاء، القرآن و العشرة.

انتهای پیام/