چهارمین جلسه از سلسله نشستهای علمی ـ پژوهشی «خوانشی تحلیلی از مؤلفههای اعتقادی و اخلاقی در روایات اصول کافی» در حوزه علمیه بانو امین برگزار شد.
بهگزارش پایگاه خبری و رسانهای حوزههای علمیه خواهران/تهران، چهارمین جلسه از سلسله نشستهای علمی ـ پژوهشی «خوانشی تحلیلی از مؤلفههای اعتقادی و اخلاقی در روایات اصول کافی» در روز سهشنبه مورخ ۴ اسفند ۱۴۰۴ و با حضور آقای دکتر معارف در حوزه علمیه بانو امین برگزار شد که موضوع جلسه در قالب شرح اصول کافی ارائه شد، اما تمرکز اصلی سخن بر تبیین مسئله روزه و مباحث مرتبط با آن از منظر قرآن و روایات قرار گرفت.
آقای معارف در ابتدای بحث به روایتی از اصول کافی،جلد دوم،کتاب الایمان و الکفر اشاره کرده و گفت: در ابتدای این کتاب،بابی با عنوان «دعائمالاسلام» وجود دارد که به معنای پایهها و ستونهای اسلام است. این باب شامل پانزده روایت است که برخی کوتاه و برخی مفصلاند و روایات مفصل،نقش تبیینی نسبت به روایات مختصر دارند. از منظر آموزشی و فقهالحدیثی،این باب نمونه روشنی از تفسیر روایات به وسیله یکدیگر به شمار میآید. در این مجموعه روایی،حدیثی مشترک از امام باقر و امام صادق (علیهماالسلام) نقل شده که بر اساس آن،اسلام بر پنج پایه بنا شده است: نماز، زکات،حج،روزه و ولایت. در برخی نقلها،واژه ولایت با کسره و در برخی با فتحه آمده است،اما در مجموع بر اهمیت ویژه ولایت دلالت دارد، هرچند در شمارش ارکان،در مرتبه پنجم ذکر شده است.
وی در ادامه، به مفصلترین روایت این باب، یعنی روایت پنجم،اشاره کرد و گفت: این روایت گفتوگویی میان زراره و امام باقر (علیهالسلام) را نقل میکند. در این گفتوگو، امام علیهالسلام ولایت را بهعنوان مهمترین رکن معرفی میکنند و پس از آن از زکات و حج یاد میشود و در نهایت به روزه اشاره میگردد. زراره علت قرار گرفتن روزه در پایان این ارکان را جویا میشود و امام علیهالسلام در پاسخ به کارکرد خاص روزه اشاره کرده و آن را سپری در برابر آتش معرفی میکنند.
آقای دکتر معارف سپس،به بیان لطایفی از آیات روزه در قرآن کریم پرداخت و بیان کرد: این لطایف قرآنی، درک پاسخ امام باقر (علیهالسلام) را روشنتر میکند. در سوره بقره چهار آیه درباره روزه وجود دارد که سه آیه مستقیماً حکم روزه را بیان میکند و یک آیه به دعا در ماه رمضان اختصاص دارد. در این آیات، حکم روزه با نهایت سهولت، تشویق و گشایش مطرح شده است.
وی با اشاره به آیه ۱۸۳ سوره بقره افزود: ابتدا خداوند با خطاب «یا أیها الذین آمنوا» به مکلف شخصیت میبخشد و سپس حکم روزه را با تعبیر «کُتِبَ علیکم الصیام» بیان میکند. در ادامه، با اشاره به اینکه روزه در امتهای پیشین نیز وجود داشته، پذیرش این تکلیف را آسانتر میسازد و هدف آن را رسیدن به تقوا معرفی میکند.
همچنین با تعبیر «أیاماً معدودات» در آیه ۱۸۴همین سوره محدود بودن زمان روزه را یادآور میشود و رخصتها و معافیتها را برای بیماران، مسافران و ناتوانان بیان میکند. در عین حال، تأکید میشود که روزه گرفتن، در صورت توان، برای خود مکلف بهتر است. قرار گرفتن این فریضه در ماه رمضان، ماه نزول قرآن و شب قدر، بهعنوان عامل تشویقی دیگر مطرح میشود و دوباره بر اراده الهی مبنی بر آسانگیری و نه سختگیری تأکید میگردد. همچنین به رخصتهای ویژه شبهای ماه رمضان اشاره شد؛ از جمله حلال بودن خوردن، آشامیدن و سایر امور حلال ، امری که در امتهای پیشین وجود نداشته است.
آقای معارف در بخش دیگری از سخن، تفاوت روزه در اسلام با امتهای گذشته تبیین کرد و گفت: روزهای که پیشتر در طول سال پراکنده بوده، در اسلام در یک ماه متمرکز شده تا انسان در یک دوره مشخص، تمرین جدی کنترل نفس داشته باشد و این تمرین به عادت و سپس به ملکه اخلاقی تبدیل شود. در ادامه، به روایتی از امام صادق (علیهالسلام) اشاره شد که بر اساس آن، برای هر عبادت فریضه و نافلهای قرار داده شده است. نافله، علاوه بر تعیینی بودن، نقش جبرانی دارد و در قیامت میتواند کاستیهای فرایض را جبران کند. در مورد روزه نیز روزههای نافله با ایام مشخص در روایات معرفی شدهاند.
وی در جمعبندی پایانی، علت قرار گرفتن روزه بهعنوان آخرین فریضه در میان ارکان پنجگانه اسلام را بررسی و بیان کرد: بر اساس بیان امام باقر (علیهالسلام)، هر فریضهای که از انسان فوت شود، با عین خودش قابل جبران است، اما روزه ماه رمضان جایگزین حقیقی ندارد و قضا تنها برای تکمیل عدد روزهاست، نه جایگزینی حقیقت روزه رمضان.
انتهای پیام/
انتهای پیام/
نظر شما