استاد حوزه و دانشگاه گفت: حکمتها و آموزههای اخلاقی گلستان سعدی ظرفیت بالایی برای تبیین مفهوم مقاومت، حفظ کرامت انسانی و مواجهه با چالشهای اجتماعی و فرهنگی جهان امروز دارد.
به گزارش پایگاه خبری و رسانهای حوزههای علمیه خواهران/ هرمزگان، حجت الاسلام سیدمحسن طباطبایی در وبینار تخصصی علمی تبیینی با موضوع بازخوانی مفاهیم مقاومت در گلستان سعدی که توسط مدرسه علمیه الزهرا(سلاماللهعلیها) و با همکاری دانشگاه آزاد اسلامی کیش برگزار شد، گفت: ادبیات فارسی بهویژه آثار سعدی، گنجینهای از حکمتهای اخلاقی و اجتماعی است که میتواند برای تحلیل و فهم مسائل جامعه امروز مورد استفاده قرار گیرد
وی در ادامه به مقدمه کتاب گلستان اشاره و بیان کرد: سعدی در آغاز این اثر جاودانه تصمیم داشت باقی عمر خود را در سکوت و عزلت سپری کند، اما به توصیه یکی از دوستان خود که او را به سخن گفتن و انتقال تجربیات تشویق کرد، نگارش گلستان را آغاز کرد. به گفته وی، این توصیه باعث شد مجموعهای از حکمتها و تجربیات ارزشمند در قالب داستانها و اشعار کوتاه برای آیندگان به یادگار بماند
حجتالاسلام طباطبایی با اشاره به زمان نگارش گلستان افزود: سعدی در دیباچه کتاب مینویسد «پیراهن برگ بر درختان چون جامه عید نیکبختان؛ اول اردیبهشت ماه جلالی بلبل گوینده بر منابر قضبان» که نشان میدهد نگارش این اثر در نخستین روز اردیبهشت آغاز شده است. وی خاطرنشان کرد که گلستان در هشت باب تنظیم شده و هر باب به یکی از موضوعات مهم اخلاقی و اجتماعی همچون سیرت پادشاهان، اخلاق درویشان، فضیلت قناعت، فواید خاموشی، عشق و جوانی، ضعف و پیری، تأثیر تربیت و آداب صحبت میپردازد
وی با اشاره به شرایط پیچیده جهان معاصر و بحرانهای اجتماعی و سیاسی اظهار داشت: برای تحلیل بسیاری از مسائل امروز میتوان به متون حکمی و ادبی گذشته مراجعه کرد. و در آثار سعدی نمونههای فراوانی از مقاومت در برابر ظلم، نقد رفتار حاکمان و دفاع از کرامت انسانی دیده میشود که همچنان قابل بهرهبرداری است
استاد حوزه، مقاومت را واکنشی فطری در برابر زورگویی و تحقیر دانست و بیان کرد: انسان به صورت طبیعی در برابر سلب آزادی و تحمیل محدودیت واکنش نشان میدهد و تلاش میکند مسیر رشد و کمال خود را حفظ کند. و هنگامی که این روحیه با آموزههای دینی و اخلاقی همراه شود، به یک فرهنگ اجتماعی تبدیل میشود که توان ایستادگی در برابر ظلم را در جامعه تقویت میکند
وی در ادامه با اشاره به یکی از حکایتهای باب نخست گلستان گفت: سعدی داستان پادشاهی را نقل میکند که فرمان قتل اسیری را صادر کرده بود. اسیر در لحظههای پایانی سخنانی گفت که یکی از وزیران آن را به آیه «والکاظمین الغیظ و العافین عن الناس» تفسیر کرد و همین موضوع سبب شد پادشاه از کشتن او صرف نظر کند. این حکایت نمونهای از تأثیر حکمت و تدبیر در جلوگیری از ظلم است.
حجت الاسلام طباطبایی با بیان اینکه مدیریت نیازها و پرهیز از وابستگی یکی از ارکان مهم استقلال فردی و اجتماعی است، افزود: جامعهای که به توان داخلی خود تکیه کند و فرهنگ قناعت را در زندگی خود تقویت نماید، در برابر فشارهای بیرونی آسیبپذیری کمتری خواهد داشت
وی همچنین به نقش فرهنگ و ادبیات در شکلگیری روحیه مقاومت اشاره کرد و گفت: ادبیات و هنر میتوانند بدون درگیری مستقیم، اندیشهها و باورهای جامعه را شکل دهند و مشروعیت نظامهای ظالمانه را به چالش بکشند. و بسیاری از تحولات فرهنگی و اجتماعی در طول تاریخ از همین مسیر آغاز شده است
استاد طباطبایی در پایان سخنان خود با اشاره به نقد شهید مرتضی مطهری بر یکی از ابیات سعدی اظهار داشت: سعدی در بیتی میگوید «من آن مورم که در پایم بمالند، نه زنبورم که از دستم بنالند»، اما شهید مطهری این بیت را چنین اصلاح میکند «نه آن مورم که در پایم بمالند، نه آن زنبورم که از دستم بنالند؛ کجا خود شکر این نعمت گزارم که دارم زور و آزاری ندارم». این تعبیر نشان میدهد که داشتن قدرت در کنار پرهیز از ظلم، اساس یک مقاومت پایدار و اخلاقی است
وی در پایان ابراز امیدواری کرد با بازخوانی و بهرهگیری از میراث ارزشمند ادبیات فارسی، بهویژه آثار سعدی، بتوان زمینه تقویت فرهنگ اخلاقی و اجتماعی و افزایش توان جامعه در مواجهه با چالشهای فرهنگی و تمدنی را فراهم کرد.
حجت الاسلام طباطبایی همچنین به حکایتی درباره مواجهه درویشی با حجاج بن یوسف اشاره کرد و اظهار داشت: در این داستان، درویش در پاسخ به درخواست حجاج برای دعا، از خداوند میخواهد جان او را بگیرد تا مردم از شر ظلم او در امان بمانند. سعدی با نقل چنین حکایتهایی، شجاعت در بیان حقیقت و ایستادگی در برابر حاکمان ستمگر را به تصویر میکشد.
وی با اشاره به حکایت دیگری از گلستان بیان کرد: سعدی نقل میکند که پادشاهی از پارسایی پرسید بهترین عبادت چیست و پاسخ شنید «خواب نیمروز تو بهتر از عبادت است، زیرا در آن یک نفس خلق را نیازاری». این حکایت نقدی ظریف بر رفتار حاکمانی است که با تصمیمها و اقدامات خود موجب آزار مردم میشوند
استاد حوزه یکی از پایههای اصلی مقاومت را «کرامت نفس و عزت انسانی» دانست و تصریح کرد: جامعهای که عزت نفس نداشته باشد نمیتواند در برابر فشارها و تهدیدها ایستادگی کند. مثلا حکایتی از گلستان که اشاره می کند در آن شاهزادهای با وجود ظاهر ساده و قامت کوتاه، به دلیل شجاعت و تدبیر در میدان نبرد پیروز شد و نشان داد ارزش انسان به توانایی و خرد اوست نه ظاهر و موقعیت ظاهری
وی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع قناعت در اندیشه سعدی پرداخت و گفت: سعدی قناعت را تنها یک فضیلت اخلاقی نمیداند بلکه آن را راهبردی برای حفظ استقلال و عزت جامعه معرفی میکند. سعدی در این زمینه به حکایت دو برادر اشاره کرده اند که یکی در خدمت سلطان بود و دیگری با کار و تلاش زندگی خود را تأمین میکرد و در پاسخ به پیشنهاد برادرش گفت «نان خود خوردن و نشستن، به که کمر زرین به خدمت بستن»
انتهای پیام/
نظر شما