به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران، ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵ – در راستای توانمندسازی پژوهشگران، اداره امور پژوهشگران معاونت پژوهش مرکز مدیریت حوزه های علمیه خواهران، نشست تخصصی با موضوع «کاربست تحلیل گفتمان در پژوهش‌های تاریخی» را برگزار کرد.

این برنامه با حضور برخی از طلاب به صورت حضوری و با سخنرانی خانم دکتر زهره باقریان، عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده، برگزار شد.

در این نشست، ضمن معرفی مبانی نظری تحلیل گفتمان، به تبیین جایگاه این رویکرد در مطالعات تاریخی پرداخته شد. براساس مباحث ارائه‌شده، تحلیل گفتمان بر این اصل استوار است که زبان و متن در تعامل میان فرد و جامعه شکل می‌گیرد و واقعیت‌ها را از منظر ایدئولوژی‌های گوناگون بازنمایی می‌کند. از این منظر، تاریخ نیز متأثر از اندیشه‌ها و ایدئولوژی‌های مورخ و جامعه بوده و حامل بارهای معنایی زبانی، فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و ایدئولوژیک است.

در این چارچوب، تأکید شد که روایت‌های تاریخی نمی‌توانند عاری از سوگیری و تأثیرات گفتمانی باشند؛ چرا که مورخ با بهره‌گیری از زبان، اندیشه‌ای را مشروع و دیگری را نامشروع جلوه می‌دهد؛ ازاین‌رو، تحلیل گفتمان – چه از منظر زبان‌شناختی و چه از منظر اجتماعی و سیاسی – ابزاری کارآمد برای کشف معانی آشکار و پنهان در متون تاریخی به شمار می‌آید.

در بخش دیگری از این برنامه، به معرفی کتاب «کاربست تحلیل گفتمان انتقادی در پژوهش‌های تاریخی» پرداخته شد. این اثر با توجه به رویکردهای پست‌مدرن در تاریخ‌نگاری، به تبیین چگونگی استفاده از تحلیل گفتمان در فهم و بازیابی معانی تاریخی می‌پردازد. در این کتاب، پس از مروری بر مطالعات گفتمانی و تاریخچه انواع پژوهش در تاریخ، رویکرد تحلیل گفتمانی فرکلاف معرفی شده و با ارائه مثال‌هایی، نحوه به‌کارگیری آن در پژوهش‌های تاریخی تشریح می‌شود.

در پایان این نشست اعلام شد که محتوای آموزشی ارائه‌شده در سامانه سیما در اختیار پژوهشگران قرار خواهد گرفت و مقرر است طلاب علاقه‌مند با راهنمایی استاد دوره، مقالاتی را با بهره‌گیری از این روش تحلیلی تدوین کنند. این برنامه در راستای ارتقاء مهارت‌های پژوهشی و تعمیق نگاه روشمند به متون تاریخی برگزار شد.

انتهای پیام/