به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران/ هرمزگان، حجت الاسلام سید محسن طباطبایی در نشست مجازی که در هفته معلم، توسط مدرسه علمیه الزهرا(سلام‌الله‌علیها) و با همکاری دانشگاه آزاد اسلامی کیش برگزار شد، بیان کرد: شهید مطهری داغی بر تمدن اسلامی گذاشت که فراموش‌نشدنی است. رهبر شهید انقلاب فرمودند که خود را شاگرد آقای مطهری می‌دانند و شاکله افکار و اندیشهٔ ایشان را از آثار و سخنرانی‌های او تشکیل داده‌اند. این نشان‌دهندهٔ اهمیتی است که اندیشه‌های شهید مطهری در جمهوری اسلامی دارند و امیدواریم قدردان باشیم و در این مسیر انجام وظیفه، فکر کنیم.

وی به مسئله بعثت مردم با توجه به اتفاقاتی که در دو ماه اخیر رخ داد، اشاره کرد و گفت: رهبر معظم انقلاب اسلامی فرمودند که خدای متعال این بعثت را برای ما جایگزینی برای فقدان رهبر شهید قرار داده است. مردمی که مبعوث شدند، مسئولیت هدایت آن رهبر شهید را بر عهده گرفتند و این موضوع نیازمند توجه و تامل است. بعثت باید تحولی عمده برای رسیدن به مقاصد عالی انسانی باشد و این بیداری و تحول اجتماعی باید در معنویت انسان‌ها رخ دهد. تحولات تنها در ابعاد سیاسی و اقتصادی قابل قبول نیستند، زیرا مردم برای ایمان و اسلام قیام کردند و این هویت جمعی آنهاست که باید در این مسیر محقق شود.

استاد حوزه و دانشگاه اظهار داشت: این مسئله را در اتفاقات کنونی مد نظر قرار دهید؛ در دو ماه اخیر، شاهد تحولات فراوانی هستیم. اگر شهید مطهری میان ما بودند، قطعاً در این ایام تأثیرگذار و پیگیر اقداماتی در حوزه فکر و اندیشه جامعه می‌شدند. ایشان همیشه در تلاش بودند تا جامعه را از وضعیت منفعل و بی‌تفاوت نجات دهند.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین طباطبایی در ادامه افزود: از دیدگاه شهید مطهری، انسان و جامعه بسیار شبیه به هم هستند و جامعه از میلیون‌ها انسانی که در کنار هم قرار می‌گیرند، تشکیل می‌شود. اگر انسان درون خود اسیر و بی‌تفاوت شود، سرنوشت بد و ناگواری خواهد داشت. خسارت و سقوط مستمر نصیب انسان‌ها می‌شود، مگر کسانی که ایمان، عمل صالح، وتواصوا بالحق وتواصوا بالصبر داشته باشند. این مسئله همان‌طور که در قرآن درباره فرد انسانی بیان شده، در جامعه بشری نیز مشاهده می‌شود و باید در چند بخش بررسی شود.

وی بیان کرد: در یک نمای کلی، عواملی که باعث می‌شوند مردم مبعوث شوند را می‌توان به پنج دسته مهم تقسیم کرد: ۱) عوامل تاریخی، ۲) فرهنگی، ۳) اقتصادی، ۴) معرفتی، و ۵) نخبگان موثر در هر جامعه. عوامل تاریخی نشان می‌دهند که هر جامعه‌ای تجربه‌هایی از شکست‌ها و پیروزی‌ها دارد. اگر جامعه‌ای دچار بی‌خیالی و بی‌حسی شود و به حوادث تلخ و شیرین اهمیت ندهد، به سقوط و زوال خواهد رفت. حوادث شیرین نیز به تدریج از دست خواهند رفت. در تاریخ، انقلاب‌ها معمولاً ناشی از تراکم نارضایتی‌ها و تلخی‌ها هستند. امیرالمؤمنین علی(ع) در نهج البلاغه خاطرات تلخ دوران جاهلیت را به عرب‌ها یادآوری می‌کنند تا بروز بعثت پیامبر(ص) را الهام‌بخش تحول و بیداری جدید دانسته و بر اهمیت یادآوری ناکامی‌ها تأکید کنند.

استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: اگر فرهنگ را به عنوان روح حاکم بر رفتارها و افکار یک جامعه در نظر بگیریم، این عوامل فرهنگی می‌توانند تأثیر زیادی بر تحرک یا رکود جامعه داشته باشند. شهید مطهری یکی از اثرگذارترین سخنرانی‌های خود را در ارتباط با عاشورا و کربلا بیان کرده و به شعارهای امام حسین(ع) و روح قیام اشاره می‌کند. او در این سخنرانی به مسئله فلسطین نیز پرداخته و تأکید می‌کند که شمر زمانه امروز همان موشه دایان، نخست‌وزیر اسرائیل است که با جنایات خود بر علیه بشریت می‌جنگد.

استاد حوزه گفت: فرهنگی که در جامعه اسلامی از اندیشه ائمه، به ویژه امام حسین(علیه‌السلام)، شکل گرفته است، اگر مرتب به جامعه یادآوری شود، بعثت، بیداری و تحولات را آسان‌تر و با سهولت بیشتری رقم می‌زند. این جامعه از کودکی با فرهنگ قیام و شهادت آشناست. متفکران و تحلیلگران غربی سال‌ها جنگ را بر ما تحمیل کردند و هرگز نخواستند درک کنند که این جامعه دارای فرهنگ عاشورا است، همان‌طور که حاج قاسم سلیمانی فرمود: ما ملت امام حسین هستیم.

وی در ادامه بیان کرد: از دیدگاه شهید مطهری، اقتصاد به عنوان یک زمینه برای تحولات اجتماعی مطرح است، اما تنها انگیزه نیست. انسان‌ها ممکن است به فقر و تبعیض اعتراض کنند، اما اگر در مسیر درستی قرار گرفته باشند، آن را تحمل می‌کنند. رفتارهای اصلاح‌گرانه زمانی به انقلاب تبدیل می‌شوند که نارضایتی به حد غیرقابل تحمل برسد، و اینجاست که جامعه با یک ایدئولوژی برتر برای تغییر اقدام می‌کند. هر اعتراضی انقلاب نامیده نمی‌شود.

وی ادامه داد: ما وقتی شاهد یک بعثت یا انقلاب هستیم که ایدئولوژی برتری با یک اندیشه و مدل کامل‌تر نسبت به وضع موجود مطرح شود، رهبری الگو برای این حرکت وجود داشته باشد و جامعه به او اقتدا کند. اینگونه است که جامعه سختی‌ها را می‌پذیرد و انقلابی را رقم می‌زند. در علوم سیاسی، اگر جامعه فقط نسبت به بی‌عدالتی‌ها و مشکلات ناراحت باشد و ایدئولوژی جدیدی نداشته باشد، این نامش انقلاب نیست، بلکه اصلاحات است. تحولاتی که در همه کشورها و فرهنگ‌ها و مذاهب همیشه مورد انتظار هستند.

حجت‌الاسلام والمسلمین طباطبایی گفت: نکته مهم دیگر بحث معرفت و گفتمان‌های شکل‌گرفته در جامعه است. شهید مطهری به عنوان یک گفتمان‌ساز، در سخنرانی‌های خود به دلایل انتخاب موضوعات اشاره می‌کرد و تلاش می‌کرد زبان و معنایی برای حرکت جامعه ایجاد کند. در وضعیت فعلی و بعثتی که جامعه در سال ۱۴۰۵ دارد، نیاز به چنین نگرشی و گفتمان‌سازی داریم. نخبگان فکری و رسانه‌ها می‌توانند به شدت مؤثر باشند و جامعه را به سمت اهداف متعالی این حرکت سوق دهند، همان‌طور که رهبر شهیدمان همواره قله‌ها را نشان می‌دادند.

وی افزود: رهبر عزیزمان، آیت‌الله سید مجتبی حسینی خامنه‌ای، پیشرفت‌ها و تحولات اقتصادی را در کنار امنیت و وحدت ملی برای رسیدن به قله‌ها در نظر دارند. حوادثی که می‌گذرانیم باید به عنوان پله‌هایی برای رسیدن به اهداف بلندمدت در نظر گرفته شوند. تصمیمات کنشگران و نخبگان باید فراتر از احساسات زودگذر باشد تا از اهداف بلندمدت جلوگیری نشود.

استاد حوزه و دانشگاه گفت: برای اینکه این بعثت و حرکت ملی و فرهنگی به درستی پیش برود، شناخت، گفت‌وگو، مشارکت، کنشگری اجتماعی و حفظ اخلاق اهمیت دارند. شهید مطهری شناخت و معرفت را بستر همه تحولات می‌دانند و معتقدند که بدون آگاهی صحیح، انسان نمی‌تواند تصمیمات درست بگیرد. یک فرد با اطلاعات ناکافی می‌تواند به جای اصلاح، فساد و مشکلات بیشتری ایجاد کند.

وی اظهار داشت: نکته دیگر ایجاد یک فضای مناسب برای گفت‌وگو در جامعه است. مسئولان باید فضایی برای گفتگو و رشد سواد جامعه در رسانه‌ها ایجاد کنند تا بحران‌هایی که می‌تواند کشور را به خطر بیندازد، مدیریت شوند. جامعه‌ای که می‌خواهد تأثیرگذار باشد، باید بتواند اعضای آن با یکدیگر گفتگو کنند و نظر مخالف را بشنوند؛ متأسفانه در این زمینه ضعیف هستیم.

حجت الاسلام والمسلمین طباطبایی گفت: همچنین نهادها و ساختارهای اجتماعی کوچک مانند انجمن‌ها و گروه‌ها برای ایجاد تحول اجتماعی ضروری هستند. در شرایطی که بعثت به رهبری مردم است، نهاد متمرکز حکومت باید به‌صورت کنار قرار گیرد. برای مدیریت انرژی و حرکت اجتماعی، نخبگان و افراد فرهیخته باید به سمت گروه‌ها و تشکل‌ها هدایت شوند.

وی افزود: همچنین، محوریت مساجد به عنوان نهادهای مردمی مذهبی در فرهنگ اسلامی بسیار اهمیت دارد. اگر مفهوم محوریت مساجد به درستی درک شود، می‌توانند نقش مؤثری در جامعه ایفا کنند؛ در غیر این صورت، مساجد در حاشیه قرار می‌گیرند و از رسالت خود باز می‌مانند.

حجت الاسلام والمسلمین طباطبایی گفت: کنشگری باید با دقت و در زمان مناسب انجام شود و نخبگان در این مرحله نقش بسیار مؤثری دارند. سایر اعضای جامعه نیز باید مراقب مدیریت اخلاق، رفتارها و احساسات خود باشند تا منجر به تخریب و حذف نشوند. شهید مطهری در پیروزی انقلاب با افرادی مواجه می‌شد که صلاحیت نداشتند و به دشمن وابسته بودند و در این زمینه همواره مشورت و گفتگو را ضروری می‌دانست.

استاد حوزه در پایان گفت: رهبری یکی از الزامات مهم بعثت مردمی است و تنها جمعیت و شعار کافی نیست. اگر رهبری فکری وجود نداشته باشد، اهداف جامعه به سرعت می‌تواند تحت تأثیر قرار گیرد و منحرف شود. در انقلابی که در حال حاضر شاهد آن هستیم، باید اهداف اصلی مانند نابودی رژیم صهیونیستی و اخراج آمریکا از منطقه را مدنظر داشته باشیم. نخبگان باید فرهنگ‌سازی کنند و اطرافیان را به این مسیر مقدس دعوت کنند، تا با رصد دقیق اتفاقات، نقش‌آفرینی مؤثری داشته باشند.