به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران، خانم سیده طاهره موسوی در پیش‌نشست علمی با عنوان «واکاوی چالش‌های حقوقی اجتماعی زنان در پرتو مبانی نظام آرمانی اسلام» که از سوی مدرسه علمیه تخصصی الزهراء(سلام‌الله‌علیها) گرگان با حضور اساتید، کارکنان و طلاب این مدرسه برگزار شد، با تأکید بر ضرورت ریشه‌یابی مسائل، اظهار داشت: در گام نخست باید چالش‌ها و ریشه‌های اصلی مشکلات شناسایی شود تا بتوان برای درمان آن‌ها راهکار ارائه داد.

وی با اشاره به آیاتی از قرآن کریم به تبیین توانمندی و درایت زنان در نگاه دینی پرداخت و گفت: قرآن کریم در ماجرای ملکه سبا، زنی را معرفی می‌کند که با وجود برخورداری از قدرت و شوکت، دچار قدرت‌طلبی نبود؛ او با درایت و ظرافت عمل می‌کرد، چنانچه می بینیم در مواجهه با نامه حضرت سلیمان(علیه‌السلام) اعلام کرد که اگر حقانیت سلیمان برایش اثبات شود، تسلیم خواهد شد و برای آزمودن صداقت این پیامبر الهی، هدایایی ارسال کرد تا روشن شود که او در پی دنیا و مال هست یا نه؟ این رفتار، نشان‌دهنده بصیرت و عقلانیت اوست؛ چراکه مال و قدرت از مهم‌ترین عرصه‌های آزمایش انسان به شمار می‌رود.

مسئول پاسخگویی به سؤالات شرعی در دفتر رهبر شهید انقلاب بیان کرد: چنین الگوهایی نشان می‌دهد که منشأ چالش‌های حقوقی و اجتماعی زنان، دین نیست؛ زیرا خود دین این نمونه‌ها را تأیید کرده است، بنابراین باید جست‌وجو کرد که ریشه این چالش‌ها در کجاست و راهکار عملی تحقق راه‌حل‌ها چیست.

خانم موسوی در ادامه با اشاره به نسبت میان فقه و اخلاق تصریح کرد: به باور من، مسائل فقهی باید تحت پوشش اخلاق قرار گیرد؛ امروز میان اخلاق دینی و اسلامی با احکام شرعی فاصله ایجاد شده و گویی این دو از یکدیگر جدا هستند، در حالی‌که اجزای یک پیکره واحدند، آنچه پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) آورده‌اند، مجموعه‌ای از اعتقادات، اخلاق و احکام است و این سه حوزه قابل تفکیک از یکدیگر نیستند.

وی یادآوری کرد: گاهی در اجرای احکام، به دلیل نگاه سطحی یا وسواس‌گونه، زمینه ظلم فراهم می‌شود؛ در حالی که ظلم از منظر دین حرام است؛ رعایت احکام بدون توجه به اخلاق می‌تواند به تضییع حقوق دیگران بینجامد، از این‌رو فهم صحیح احکام مقدمه عمل درست به آن است.

استاد حوزه در بخش دیگری از سخنان خود به مسئله اجتهاد پویا اشاره کرد و گفت: استنباط احکام شرعی بر پایه اصول و قواعد مشخصی صورت می‌گیرد و مقدمات آن متکی بر علوم متعددی است که بدون تسلط بر این مقدمات، ورود به عرصه اجتهاد ممکن نیست منابع فقهی شامل کتاب، سنت، عقل و اجماع است و در فرآیند استنباط، باید شرایط زمان و مکان نیز مورد توجه قرار گیرد.

خانم موسوی ادامه داد: در فهم روایات، زمان‌شناسی، مکان‌شناسی، موضوع‌شناسی و حتی توجه به روانشناسی داشته باشیم تا بتوانیم از آن حکمی را استخراج کنیم.

وی در ادامه این نشست علمی، با استناد به حدیثی از امام صادق(علیه‌السلام) با مضمون «علینا القاء الاصول الیکم و علیکم التفریع» اظهار کرد: تبیین اصول بر عهده اهل‌بیت(علیهم‌السلام) است و وظیفه عالمان، تفریع و استخراج فروعات بر اساس آن اصول است.

استاد حوزه با طرح این پرسش که چگونه می‌توان از روایات به احکام قطعی دست یافت، افزود: با توجه به اینکه روایاتِ قطعی‌السند فراوان نیستند، مسئله حجیت و شیوه استنباط اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.

خانم موسوی تأکید کرد: آنچه حجت است «سنت» است، نه صرف روایت؛ و روایت در واقع حاکی و گزارشگر سنت محسوب می‌شود؛ از این‌رو، فهم دقیق روایت و تشخیص میزان اعتبار آن نیازمند دقت علمی و بهره‌گیری از قواعد اصولی است؛ در روایات نیز همانند آیات قرآن، مباحثی چون عام و خاص، مطلق و مقید، ناسخ و منسوخ، شهرت روایی و تغییر موضوعات وجود دارد که کار استنباط را پیچیده می‌سازد.

وی افزود: اجتهاد پویا با تکیه بر اصول و قواعد، چارچوبی فراهم می‌کند که فقیه بتواند در شرایط متغیر زمان و مکان، احکام الهی را استخراج کند و یکی از امتیازات مکتب فقهی شیعه، برخورداری از همین پویایی در اجتهاد است؛ امری که امکان پاسخ‌گویی به چالش‌های نوپدید را فراهم می‌سازد.

مسئول پاسخگویی به سؤالات شرعی در دفتر رهبر شهید انقلاب بیان کرد: نخست باید چهارچوب‌های دینی و اصول بنیادین شناخته شود، کلام معصومین (علیهم‌السلام) باید به‌درستی فهم گردد و این اصل همواره مدنظر باشد که «حلال خدا تا قیامت حلال و حرام خدا تا قیامت حرام است» و حرکت در مسیر دینداری مستلزم پایبندی به همین چارچوب‌ است که در این چهارچوب، فقه پویا به ما امکان می‌دهد با حفظ اصول ثابت، به مسائل و چالش‌های جدید پاسخ دهیم.

خانم موسوی، بر ضرورت «دردشناسی» تأکید کرد و گفت: همان‌گونه که در مراجعه به پزشک یا روان‌شناس، ابتدا مشکل شناسایی و سپس ریشه‌یابی و درمان می‌شود، در حوزه مسائل اجتماعی نیز باید به همین ترتیب عمل کرد و نخست باید مسئله را دقیق شناخت، سپس منشأ آن را بررسی کرد و در نهایت به ارائه راهکار پرداخت.

وی گفت: بدون شناخت دقیق مسئله، امکان ارائه درمان صحیح وجود ندارد؛ در چارچوب اصول شناخته‌شده، فقه پویا وظیفه دارد پاسخ‌های متناسب را استخراج کند از جمله پرسش‌های اساسی در این زمینه آن است که آیا نگاه دینی نسبت به زن و مرد، نگاهی حاکم و محکوم است؟ آیا در انسان‌شناسی اسلامی میان این دو تفاوتی وجود دارد؟ اگر تفاوتی هست، ریشه آن در کجاست و به چه مبنایی بازمی‌گردد؟ پاسخ به این پرسش‌ها نیازمند بررسی عمیق و برگزاری نشست‌های علمی-تکمیلی است.

خانم موسوی در پایان سخنان خود تأکید کرد: بدون تشخیص صحیح چالش‌ها و ریشه‌های آن‌ها، حرکت به سوی درمان امکان‌پذیر نخواهد بود و فقه پویا در چارچوب اصول ثابت دینی، ابزار اصلی پاسخ‌گویی به مسائل نوپدید به شمار می‌آید.

انتهای پیام/