در جمعهای خانوادگی و مهمانیها، موقعیتهای چالشی بین کودکان بسیار اتفاق میافتد؛ موقعیتی مثل بازی دو کودک چهار و ششساله که بر سر مالکیت یک اسباببازی (مثلاً یک ماشین قرمز) دچار تعارض میشوند.
به گزارش پایگاه خبری و رسانهای حوزههای علمیه خواهران، در جمعهای خانوادگی و مهمانیها، موقعیتهای چالشی میان کودکان بسیار رایج است؛ موقعیتی نظیر بازی دو کودک چهار و ششساله که بر سر مالکیت یک اسباببازی (مثلاً یک ماشین قرمز) دچار تعارض میشوند. کودک کوچکتر با فریاد، گریه و جیغهای پیدرپی اصرار دارد که همان اسباببازی را تصاحب کند.
در این میان، واکنش اولیهٔ بسیاری از والدین ناشی از اضطراب اجتماعی، نگرانی از قضاوت اطرافیان و ترس از «زیر سؤال رفتن شیوهٔ فرزندپروری» است. اما دکتر فاطمه فتحی پور، پزشک عمومی و فعال حوزهٔ رشد کودک، معتقد است که مدیریت نادرست این لحظات، الگوهای رفتاری معیوبی را در ذهن کودک نهادینه میکند.
شما جزو کدام دستهاید؟!
به گفتهٔ دکتر فتحی پور، معمولاً دو واکنش اشتباه از سوی والدین در این شرایط دیده میشود:
۱. فریادزدن و سرکوب کودک: استفاده از جملاتی نظیر «آبرویمان را بردی» یا «ساکت شو».
۲. قربانیکردن کودک بزرگتر: اجبار کودک میزبان یا بزرگتر به تسلیمشدن با توجیهِ «تو بزرگتری و او کوچک است».
با جیغزدن کودک عقبنشینی نکنید!
وی تصریح میکند که این دست از مداخلات شتابزده، چند پیام ناهشیار اما عمیق به کودک مخابره میکند:
تثبیت ابزارِ جیغ برای کسب قدرت:
کودک میآموزد که دادوبیداد—بهویژه در فضاهای جمعی و مهمانیها—کوتاهترین و کارآمدترین راه برای تسلیم کردن اطرافیان است.
حذف مهارت مذاکره:
کودک متوجه میشود که برای حل تعارض، نیازی به زبان، تعامل و گفتوگو ندارد؛ بلکه فشار هیجانی کارساز است.
الگوبرداری از خشم والد:
وقتی مادر یا پدر با دادزدن پاسخ میدهند، به کودک میآموزند که شیوهٔ ابراز ناراحتی و مهار خشم، رفتارهای تهاجمی است.
تضعیف مفهوم عدالت:
با تحتفشار گذاشتن کودک بزرگتر، مفهوم مالکیت و عدالت در ذهن هر دو کودک مخدوش میشود.
مهمانی را سخت نکنید
دکتر فاطمه فتحی پور بر این باور است که چنین موقعیتهایی نباید به یک «فاجعهٔ حیثیتی» تبدیل شوند، بلکه باید بهعنوان یک «کارگاه آموزش مهارتهای اجتماعی» دیده شوند. او اقدامات زیر را برای والدین پیشنهاد میکند:
۱. پذیرش هیجان در کنار مرزبندی قاطع
والدین باید میان «احساس کودک» و «رفتار نامناسب او» تفکیک قائل شوند. کافی است با لحنی آرام اما محکم گفته شود:
«میدانم خیلی دلت میخواهد با آن ماشینبازی کنی و الان ناراحتی؛ اما اجازه نداری با جیغزدن خواستهات را مطرح کنی.»
فن مذاکره را اینجا رو کنید!
بهجای مداخلهٔ مستقیم و تحمیل تصمیم، باید مسیر تعامل را به کودک نشان داد:
پیشنهاد تبادل اسباببازی: «میتوانی از او بپرسی آیا دوست دارد ماشین تو را برای چند دقیقه امتحان کند تا تو هم با ماشین او بازی کنی؟»
پیشنهاد نوبتگیری: «میتوانی محترمانه درخواست کنی که بعد از پایان دورِ بازی او، نوبت تو باشد.»
تمرین پذیرش پاسخ منفی (تابآوری): اگر کودک دیگر تمایلی بهاشتراکگذاری نداشت، والد باید به فرزندش کمک کند «نه» شنیدن را بدون فروپاشی هیجانی بپذیرد.
چند لحظه وقفه برای آرامش
اگر کودک نتوانست هیجان خود را مهار کند، والد باید بدون تحقیر یا عصبانیت، او را از جمع دور کرده و در محیطی خلوت قرار دهد:
«تا زمانی که آرام نشوی، نمیتوانی به بازی برگردی. هر وقت آماده بودی با گفتوگو بازی کنی، برمیگردیم.»
نگران قضاوت دیگران نباشید!
دکتر فاطمه فتحی پور در پایان تأکید میکند که مهمانیها محل نمایش بینقص بودن فرزندان ما نیستند، بلکه میدانی واقعی برای تمرین استقلال ارتباطی، حل تعارض و تابآوری به شمار میروند. مادری آگاه است که با حفظ آرامش روانی خود، بهجای خاموشکردن موقت سروصدا، مهارت زندگی و تعامل سازنده را به فرزندش آموزش دهد.
انتهای پیام/
نظر شما