به‌گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران/کرمان، خانم گرامی معاون فرهنگی مدرسه علمیه حضرت زینب(س) کرمان، در گفت‌وگویی، به مناسبت سالروز رحلت حضرت خدیجه کبری(س) در سخنانی به تبیین وصایای آن بانوی بزرگوار و تأثیر آن بر جامعه اسلامی پرداخت.

وی گفت: حضرت خدیجه(س) زمانی که بیماریشان شدت یافت، سه وصیت به پیامبر اکرم(ص) داشتند. وصیت نخست این بود که «یا رسول الله، من در حق شما کوتاهی کردم، مرا عفو کنید.» پیامبر(ص) در پاسخ فرمودند «من هرگز از شما کوتاهی ندیدم، شما نهایت تلاش خود را به کار بردید و اموالتان را در راه خدا صرف کردید.»

معاون فرهنگی مدرسه علمیه حضرت زینب(س) کرمان ادامه داد: وصیت دوم ایشان خطاب به پیامبر(ص) درباره حضرت فاطمه زهرا(س) بود «مواظب این دختر باشید، او بعد از من یتیم و غریب خواهد شد. مبادا زنان قریش به او آزار رسانند، مبادا کسی به او سیلی بزند، مبادا کسی بر او فریاد بکشد یا برخورد تندی با او داشته باشد.»

خانم گرامی افزود: اما وصیت سوم را حضرت خدیجه(س) شرم کردند که خود به پیامبر(ص) بگویند. ایشان دخترشان فاطمه(س) را صدا زدند و فرمودند «به پدرم بگو مادرم از قبر هراس دارد و تقاضا دارد که او را در لباسی که هنگام نزول وحی به تن داشتی، کفن کنی.» فاطمه زهرا(س) این مطلب را به پیامبر(ص) رساند و ایشان نیز آن پیراهن را برای خدیجه فرستاد و او بسیار خوشحال شد.

تأثیر وصایای حضرت خدیجه(س) بر جامعه اسلامی

معاون فرهنگی مدرسه علمیه حضرت زینب(س) کرمان در بخش دیگری از سخنان خود به تأثیر وصایای حضرت خدیجه(س) در تاریخ اسلام اشاره کرد و گفت: تأثیر این وصیت‌ها در تاریخ اسلام و جامعه اسلامی بسیار مهم بود. نحوه سخن گفتن بانو با رسول گرامی اسلام و تواضع ایشان، نشان‌دهنده احترام و شناخت عمیق ایشان از منزلت پیامبر(ص) بود. این رفتار باعث شد مسلمانان نیز قدر و منزلت رسول گرامی اسلام را بهتر درک کنند.

وی افزود: حلالیت طلبیدن ایشان از پیامبر(ص)، درسی شد برای بانوان جامعه تا رفتار خویش را با همسران خود این چنین بزرگوارانه تنظیم کنند و ایشان را الگوی خود قرار دهند. همچنین توجه ویژه ایشان به حضرت فاطمه زهرا(س)، الگویی برای تربیت فرزند و توجه به دختران در جامعه‌ای بود که قدر و منزلت دختر را به خوبی نمی‌دانست. این سفارش به مسلمانان آموخت که باید به دختران توجه ویژه داشته باشند و بدانند که این دختران، انسان‌هایی ویژه هستند که آینده بسیار شگرفی در پیش رو دارند.

خانم گرامی بیان کرد: هراس ایشان از قبر به همه انسان‌ها یادآوری کرد که هیچ‌کس، حتی همسر رسول خدا(ص)، در پیشگاه خداوند با دیگر مردم تفاوتی ندارد. همگان آموختند که هنگام ملاقات پروردگار متعال، جز تقوای الهی هیچ چیز به کار نمی‌آید و درس عملی "إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاکُمْ" توسط آن بانوی بزرگوار، آخرین درس ایشان بود که برای چندمین بار در زندگی پربرکتشان برای مسلمین تکرار شد.

تأثیر وفات حضرت خدیجه(س) بر پیامبر(ص) و جامعه مسلمانان

معاون فرهنگی مدرسه علمیه حضرت زینب(س) کرمان تأثیر وفات حضرت بر زندگی پیامبر اسلام(ص) و جامعه مسلمانان داشت، گفت: فقدان حضرت خدیجه(س) برای پیامبر اکرم(ص) بسیار ناراحت‌کننده و تأثیرگذار بود. ایشان یکی از حامیان مهم خود را از دست دادند. آن بانوی بزرگوار هم از نظر معنوی و هم از نظر مالی، رسول خدا(ص) را بسیار حمایت می‌کردند و بسیاری از مشکلات اقتصادی مسلمانان توسط ایشان حل شده بود. لذا پس از ایشان، شرایط از همه نظر برای پیامبر(ص) و جامعه مسلمانان آن زمان سخت شد و تحمل آن برای ایشان بسیار مشکل گردید.

دلیل نامگذاری سال وفات حضرت خدیجه(س) و ابوطالب(ع) به «عام‌الحزن»

وی در مورد دلیل نامگذاری سال وفات حضرت خدیجه(س) و حضرت ابوطالب(ع) به «عام‌الحزن» (سال اندوه) گفت: در آن سال پر از مشقت و مشکلات، پیامبر(ص) دو حامی اصلی خود را از دست دادند. حضرت ابوطالب(ع) یک حامی بزرگ از لحاظ سیاسی و اجتماعی و فردی تأثیرگذار در جامعه آن روز بودند که حرفشان جایگاه والایی داشت. ایشان نمی‌گذاشتند هیچ گونه آزاری به پیامبر(ص) برسد، ولی پس از فوت ایشان، دشمنان جرأت پیدا کردند که رسول خدا را بیشتر آزار دهند. همچنین حضرت خدیجه(س) پشتیبان مهم عاطفی، محبتی و مالی برای پیامبر(ص) بودند که ایشان را نیز از دست دادند. به همین دلیل این سال برای پیامبر(ص) و مسلمانان پر از اندوه و سختی بود و به عنوان «عام‌الحزن» نام گرفت.

معاون فرهنگی حوزه علمیه کرمان در پایان یادآوری کرد: امیدواریم ما هم بتوانیم با الگو گرفتن از این بانوی بزرگ، برای دین اسلام حامیان خوبی باشیم و در زندگی خود از هیچ کمکی برای پیشبرد اهداف جامعه اسلامی دریغ ننماییم.

ایمان نخستین؛ همراهی تا پای جان

خانم حسن زاده کارشناس فرهنگی مدرسه علمیه حضرت زینب(س) کرمان نیز در گفت و گویی با اشاره به جایگاه رفیع حضرت خدیجه(س) در تاریخ اسلام گفت: در تاریخ دعوت اسلامی، کمتر شخصیتی را می‌توان یافت که همچون حضرت خدیجه کبری(س) در شکل‌گیری و گسترش اسلام، نقشی عمیق و ماندگار داشته باشد. او نه تنها نخستین همسر پیامبر اکرم(ص) بود، بلکه اولین بانویی بود که به رسالت الهی ایمان آورد و در زمانی که مشرکان به تکذیب پیامبر می‌پرداختند، با تمام وجود، ایمان و محبت خود را نثار ایشان کرد.

وی افزود: در آغاز بعثت، پیامبر اسلام(ص) با دشواری‌های فراوانی روبه‌رو بود و مؤمنان اندک، در فشار و محاصره بودند. در این شرایط سخت، حضرت خدیجه(س) با تمام توان و ثروت خویش در کنار پیامبر ایستاد. تمامی اموالش را در مسیر پیشرفت اسلام هزینه نمود و خانه‌اش را به مأمن مؤمنان تبدیل کرد. در دوران محاصره شعب ابوطالب، هنگامی که مسلمانان از دسترسی به غذا محروم بودند، خدیجه(س) با درایت و نفوذ اجتماعی‌اش توانست نیازهای اولیه آنان را تأمین کند. این ایثار در منابع تاریخی به عنوان نمادی از همراهی مؤمنانه و بصیرت زنانه شناخته می‌شود.

خانم حسن‌زاده به حدیث معروف پیامبر اکرم(ص) درباره حضرت خدیجه(س) اشاره کرد و گفت: پیامبر اکرم(ص) بارها به نقش بی‌نظیر ایشان اشاره کرده و فرمودند: "خدیجه کجا و چون او کدام است؟ او به من ایمان آورد زمانی که دیگران مرا تکذیب کردند، و با مال خویش مرا در راه خدا یاری داد." این گفتار نه فقط ستایش از یک همسر وفادار، بلکه اشاره‌ای به اهمیت حضور زنان خردمند در بنای تمدن اسلامی دارد.

اختلاف روایات درباره زمان وفات حضرت خدیجه(س)

کارشناس فرهنگی مدرسه علمیه حضرت زینب(س) کرمان در ادامه به بیان تاریخ وفات حضرت خدیجه(س) پرداخت و یادآوری کرد: در منابع معتبر تاریخی و روایی، درباره تاریخ و شرایط وفات حضرت خدیجه(س) اختلاف اندکی مشاهده می‌شود. بیشتر مورخان مانند ابن‌اسحاق و شیخ مفید، زمان وفات را دهم ماه رمضان، سال دهم بعثت ذکر کرده‌اند؛ سالی که در تاریخ اسلام به "عام‌الحزن" (سال اندوه) معروف شد. در خصوص سن ایشان هنگام وفات نیز دو روایت ۶۵ سال و ۵۰ سال وجود دارد که نظر دوم از دید محدثان دقیق‌تر است.

وی افزود: خدیجه(س) پس از سال‌ها تلاش و ازخودگذشتگی، در حالی چشم از جهان فرو بست که نه مالی برای خود باقی گذاشته بود و نه رفیقی جز پیامبر(ص). رسول خدا با دستان خویش او را غسل داد و در قبرستان معلی مکه به خاک سپرد. آرامگاه خدیجه(س) در طول قرون، بارها مورد بازسازی قرار گرفت و تا پیش از تخریب‌های سده اخیر، از زیارتگاه‌های مهم مؤمنان محسوب می‌شد.

تأثیر وفات خدیجه(س) بر پیامبر(ص)؛ فقدان همراه و پشتیبان

خانم حسن‌زاده با اشاره به تأثیر عمیق وفات حضرت خدیجه(س) بر پیامبر اکرم(ص) بیان کرد: وفات خدیجه(س) برای پیامبر اکرم(ص) نه‌تنها فقدان یک همسر، بلکه فقدان نزدیک‌ترین همراه و پشتیبان بود. روحیه نرم و محبت‌آمیز او، پیامبر را در سال‌های سخت دعوت تسلی می‌داد و فقدانش اندوه روحی فراوانی به پیامبر وارد کرد. شدت این اندوه تا آن اندازه بود که پیامبر همان سال را "عام‌الحزن" نامید؛ چرا که در همان سال، وفات حضرت ابوطالب(ع) نیز رخ داد.

وی ادامه داد: این غم بزرگ، بر رفتار پیامبر(ص) با اطرافیان تأثیر عمیقی گذاشت. ایشان تا پایان عمر، احترام و یاد خدیجه(س) را زنده نگاه می‌داشتند و نسبت به دوستان و بستگان او محبتی ویژه نشان می‌دادند. روزی زنی سالخورده وارد خانه پیامبر شد و آن حضرت به گرمی او را پذیرفت. وقتی اصحاب پرسیدند این زن کیست، رسول خدا فرمود"او در روزگار خدیجه به خانه ما می‌آمد و در خدمت ما بود. حفظ عهد و قدردانی، نشانه ایمان است."

خدیجه(س)؛ الگویی جاودانه از ایمان و فداکاری

کارشناس فرهنگی مدرسه علمیه حضرت زینب(س) در جمع‌بندی سخنان خود تأکید کرد: حضرت خدیجه کبری(س) در تاریخ، تنها یک شخصیت مذهبی نیست؛ بلکه الگویی جاودانه از ایمان، عقلانیت، مدیریت و فداکاری زنانه است. او پایه‌گذار نخستین نهضت پشتیبانی از پیامبر اسلام(ص) بود، نماینده اندیشه زن مؤمن در صدر اسلام، و تجسم عملی آیه «وَالَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ» در عمل. وفاداری و ایمان او چنان در جان پیامبر ماند که هر یاد از او، تجدید یاد نخستین روزهای امید و ایمان بود.

انتهای پیام/