به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران/تهران، آقای دکتر معارف در ششمین جلسه از سلسله نشست‌های علمی پژوهشی با عنوان «بازخوانی تحلیلی از مؤلفه‌های اعتقادی و اخلاقی در روایات اصول کافی» برگزار شد، گفت: درکتاب العقل و الجهل کافی مرحوم کلینی(ره) که در مجموع ۳۴ حدیث را تحت یک باب عنوان کرده روایاتی دیده می‌شود که در آن به ظاهر عقل و خردورزی شاید با دین قابل جمع نباشد و روایاتی بیان شده است که می‌گوید مبنای محاسبه در روز جزا آن مرتبه و میزانی از عقل است که خدای تبارک و تعالی به هر کس اعطا نموده است.

وی در تأکید این سخن به حدیثی از امام باقر (علیه السلام) اشاره کرد: «إِنَّمَا یُدَاقُّ اَللَّهُ اَلْعِبَادَ فِی اَلْحِسَابِ یَوْمَ اَلْقِیَامَةِ عَلَی قَدْرِ مَا آتَاهُمْ مِنَ اَلْعُقُولِ فِی اَلدُّنْیَا» خدا در روز قیامت نسبت بحساب بندگانش باندازه عقلی که در دنیا بآنها داده است باریک بینی می‌کند که گفته شد نباید از این روایات این تصور غالب شود که اصولا عقل و دین ملازمه‌ای با یکدیگر ندارند بلکه در حقیقت پیام اصلی این روایات این است که به نسک ظاهری نباید فریفته شد و پیام این روایات این نیست که تعبد به مناسک شرعی با خردورزی منافات دارد بلکه در مقابل این روایات، روایاتی است که بر تلازم عقل با دین تأکید می‌کند.

آقای معارف در ادامه به چند حدیث اشاره کرد. نخست حدیث (مرسل) از امام صادق علیه السلام:«العقل دلیل المؤمن: «اَلْعَقْلُ دَلِیلُ اَلْمُؤْمِنِ.» عقل راهنمای مؤمن است، به این معنا که مؤمنی که ایمان وارد وجودش شده، عقل راهنمای او خواهد بود. دوم حدیث از امیرالمؤمنین (علیه السلام): « جبرئیل بر آدم (علیه السلام) هبوط می کند و به او می گوید: من مأمورم به تو سه پیشنهاد بدهم که یکی از آنها را انتخاب کنی. آدم به جبرئیل می گوید آنها چیست؟ می‌گوید: عقل، حیا و دین. آدم می گوید: من عقل را انتخاب می کنم. جبرئیل به حیا و دین می گوید: شما بروید و انسان را واگذارید حیا و دین به زبان می آیند و می گویند ما مأموریم همراه عقل باشیم و از آن جدا نشویم» (این حدیث به سبک استعاره است) لذا اشاره به این مطلب است که عقل هم ملازمه با دین دارد و هم با حیا. مؤمن نمی تواند فاقد عقل باشد و سوم حدیثی از امام صادق (علیه السلام) که می‌فرماید: «هر کس عاقل باشد حتما به دین می رسد (یعنی عقلش او را راهنمایی می‌کند که به دین برسد) و هر کس به دیانت رسید منتهای مسیرش بهشت است.»حدیث سوم حدیث مرفوعی است که از امام صادق (علیه السلام) سؤال می‌شود عقل چیست؟ حضرت فرمودند عقل همان است که در سایه آن خدای رحمان عبادت می‌شود و اگر خدای رحمان مورد عبادت قرار گرفت انسان به وسیله آن به مسیر بهشت منتهی می‌شود.

دکتر معارف افزود: دو نوع عقل داریم اول عقل نظری که نقش عقل نظری ارائه طریق است و دوم عقل عملی و نقش عقل عملی انگیزش برای انجام کار است.

وی در ادامه به ذکر خدمات مرحوم علامه مجلسی(ره) در کتاب بحارالانوار اشاره کرده و گفت: این خدمات عبارتست از نخست وجود روایاتی که آن روایات در کتب اربعه نیست، دوم تطابق کتب اربعه با اسناد و کتب جدید و سوم بیان‌های علمی و فقه الحدیثی علامه مجلسی (گاهی ذیل روایات به تبیین آن روایات پرداخته شده است)

انتهای پیام/