به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران/هرمزگان، خانم زینب عطاءاللهی، استاد حوزه، روز سه‌شنبه ۲۶خرداد در نشست تخصصی دیالکتیک حیات و مَمات در قُقنوس «میناب»، که توسط معاونت پژوهشی حوزه‌های علمیه خواهران با همکاری مراکز علمی و دانشگاهی برجسته، در مجتمع آموزش عالی میناب برگزار شد، در ارائه‌ای با بیان اینکه اعتقاد به حیات شهید اگر از سطح آگاهی ذهنی فراتر رفته و به مرتبه «تشأن وجودی» برسد، به‌صورت طبیعی در رفتار انسان تجلی پیدا می‌کند، بیان کرد: چنین باوری جامعه را به سوی ایثار، استقامت و پایداری سوق می‌دهد.

وی با اشاره به دو آیه محوری قرآن درباره حیات شهید، تفاوت میان آیات ۱۵۴ سوره بقره و ۱۶۹ سوره آل‌عمران را تشریح کرد و گفت: آیه «وَلَا تَقُولُوا...» خطاب به عموم مؤمنان است و آنان را از به‌کار بردن واژه «مرده» برای شهدا نهی می‌کند تا فرهنگ عمومی اصلاح شده و روحیه صبر در میان بازماندگان تقویت شود؛ اما آیه «وَلَا تَحْسَبَنَّ...» خطاب به پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) است و با اصلاح نگرش و پندار درونی، زمینه شکل‌گیری روحیه حماسه، ایثار و شهادت‌طلبی را در جامعه فراهم می‌کند.

استاد حوزه با تأکید بر اینکه این دو آیه مکمل یکدیگر هستند، اظهار کرد: آیه نخست به اصلاح گفتار و فرهنگ عمومی می‌پردازد تا جامعه از نسبت دادن مرگ به شهدا پرهیز کند و بازماندگان با امید بیشتری مصیبت را تحمل کنند، در حالی که آیه دوم ریشه‌های اعتقادی انسان را هدف قرار می‌دهد و با نفی پندار مرگ شهید، انگیزه جهاد، حرکت و حماسه را در دل مؤمنان زنده نگه می‌دارد.

خانم عطاءاللهی در ادامه با تبیین جایگاه این مسئله در علم کلام، بیان کرد: اعتقاد به حیات شهید از مباحث سمعیات و از شاخه‌های معاد به شمار می‌رود و حقیقت آن از طریق وحی و آموزه‌های دینی شناخته می‌شود.

وی با اشاره به تعبیر «عِندَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ» افزود: قرآن کریم حیات شهدا را حیاتی حقیقی و برزخی معرفی می‌کند که همراه با بهره‌مندی از نعمت‌های الهی است.

وی با استناد به حکمت متعالیه ملاصدرا، مبانی فلسفی این موضوع را تشریح کرد و گفت: بر اساس نظریه «مبادی فعل ارادی»، هر رفتار اختیاری از مراحلی همچون تصور، تصدیق، شوق، اراده و در نهایت فعل عبور می‌کند، اما صرف دانستن یک حقیقت برای تغییر رفتار کافی نیست.

استاد حوزه ادامه داد: زمانی رفتار انسان دگرگون می‌شود که باور از مرحله علم ذهنی عبور کرده و به مرتبه «تشأن وجودی» برسد؛ مرحله‌ای که در آن اعتقاد با هویت انسان عجین شده و بدون نیاز به استدلال مجدد، در رفتار او ظهور پیدا می‌کند.

خانم عطاءاللهی «تشأن وجودی» را رسوخ یک باور در متن وجود انسان دانست و اظهار کرد: همان‌گونه که انسان بدون تردید از آتش دوری می‌کند، اگر باور به حیات شهید نیز به چنین مرتبه‌ای برسد، صبر در برابر فقدان شهید و شجاعت در میدان جهاد به رفتاری طبیعی تبدیل خواهد شد، زیرا انسان دیگر شهادت را پایان زندگی نمی‌داند، بلکه آن را انتقال به حیاتی برتر تلقی می‌کند.

وی در ادامه با اشاره به نقش محبت و شوق در تبدیل باور به رفتار، یادآوری کرد: محبت به مقام شهید و شوق رسیدن به آن جایگاه، حلقه واسط میان باور و عمل است. قرآن کریم پس از بیان حیات شهدا، از شادی و روزی آنان سخن می‌گوید تا تصویری امیدبخش از مقام شهید ارائه دهد؛ تصویری که محبت را در دل مؤمنان تقویت کرده و آنان را به ادامه راه شهدا ترغیب می‌کند.

استاد حوزه افزود: از این منظر، صبر خانواده‌های شهدا نتیجه باور به حیات و سعادت عزیزانشان است و حماسه رزمندگان نیز از یقین به برتری حیات شهید سرچشمه می‌گیرد.

استاد حوزه در ادامه با اشاره به دیدگاه مفسران معاصر، بیان کرد: علامه طباطبائی در تفسیر المیزان، باور به حیات شهید را عامل استمرار جهاد و صبر مؤمنان می‌داند و تأکید می‌کند که ایمان باید در رفتار انسان نمود پیدا کند. همچنین آیت‌الله جوادی آملی آیه سوره بقره را ناظر به اصلاح گفتار و آیه سوره آل‌عمران را ناظر به اصلاح پندار معرفی می‌کند و این دو را مکمل یکدیگر در تربیت جامعه می‌داند.

وی همچنین با استناد به بیانات آیت‌الله مصباح یزدی(رحمه‌ الله علیه) اظهار کرد: باور به حیات شهید بزرگ‌ترین مانع روانی جهاد، یعنی ترس از مرگ، را از میان برمی‌دارد و صبر خانواده‌های شهدا نیز بر پایه همین اعتقاد شکل می‌گیرد.

استاد حوزه، مدلی پنج‌مرحله‌ای برای تبدیل باور به حیات شهید به رفتار عملی ارائه کرد و گفت: انسان ابتدا از طریق آیات و روایات با حقیقت حیات شهید آشنا می‌شود، سپس با تدبر و پذیرش قلبی، این باور را در وجود خود تثبیت می‌کند. در ادامه محبت به مقام شهدا و شوق ادامه راه آنان شکل می‌گیرد و با تکرار، عمل صالح و مجاهدت، این باور به مرتبه تشأن وجودی می‌رسد که نتیجه آن، تجلی طبیعی صبر در هنگام مصیبت و حماسه در میدان جهاد است. وی در پایان تأکید کرد: باور به حیات شهید تنها یک گزاره اعتقادی نیست، بلکه سرمایه‌ای راهبردی برای حفظ پویایی جامعه اسلامی به شمار می‌رود. وی با اشاره به ضرورت انتقال این باور به نسل‌های آینده، بر اصلاح فرهنگ گفتاری، تبیین جایگاه واقعی شهدا، برگزاری اردوهای راهیان نور، دیدار با خانواده‌های شهدا، بازخوانی وصیت‌نامه‌ها و تربیت همزمان عقلانی و عاطفی نسل جوان تأکید کرد و افزود: زمانی فرهنگ شهادت تداوم خواهد یافت که باور به حیات شهید از سطح ذهن به متن زندگی و رفتار انسان‌ها راه پیدا کند؛ باوری که هم صبر را در فراق استوار می‌سازد و هم حماسه را در مسیر دفاع از ارزش‌های الهی زنده نگه می‌دارد.

انتهای پیام/